سیزدهمین نشست علمی و تخصصی دبیرخانه دین پژوهان کشور پنجشنبه شب با موضوع اثبات اصالت ملکوت، نقد اصالت وجود و ماهیت با سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین محسن غرویان در سالن نشست های این دبیرخانه برگزار شد.
استاد حوزه علمیه قم در این نشست با طرح این سوال که آیا ملکوت اشیاء اصیل است یا اعتباری؟ گفت: ملکوت اشیاء غیر از وجود و ماهیت بوده و اصیل و منشاء آثار است در حالی که دو مفهوم وجود و ماهیت هر دو انتزاعی هستند.
حجت الاسلام والمسلمین محسن غرویان ادامه داد: نظریه اصالت ملکوت در تکمیل حکمت صدرایی است و به معنای رد کردن نیست بلکه یک گام به جلو است همانگونه که ملاصدرا قبلا قائل به اصالت ماهیت بوده و بعد از مدتی به اصالت وجود رسیدند.
وی گفت: ملاصدرا در اسفار می گوید؛ ابتدا قائل به اصالت ماهیت بودم و شدیداً هم از اصالت ماهیت دفاع می کردم و بعد قائل به اصالت وجود شدم. این ها نشان دهنده این است که خود ملاصدرا هم تبدل رأی پیدا کرده است؛ بنابراین چنین نیست که بگوییم انسان یا باید قائل به اصالت وجود باشد یا قائل به اصالت ماهیت، بلکه می توان از این دو نظر هم عدول کرد و قدمی فراتر برداشت و قائل به نظریه اصالت ملکوت اشیا شد.
وی خاطرنشان کرد: همانگونه که خود ملاصدرا ابتدا قائل به اصالت ماهیت بوده و بعد قائل به اصالت وجود شده است. این ها نشان می دهد قول به اصالت ماهیت و وجود مثل وحی منزل نیست که انسان نتواند از آن عبور کند از همین روی گفتیم که ما نظریه سومی را مطرح می کنیم و قائل به اصالت ملکوت اشیا می شویم و هر دو مفهوم وجود و ماهیت را مفهومی انتزاعی و اعتباری می دانیم.
وی خاطرنشان کرد: از آیات 75 سوره انعام، 185 سوره اعراف، 88 سوره مومنون و 83 سوره یاسین می توان به نفع اصالت ملکوت استفاده کرد، این آیات دنبال طرح مباحث فلسفی هستند نه فقه، جغرافیا، تاریخ و اخلاق و …
غرویان اظهار داشت: برخی نقد می کنند که قرآن کتاب فلسفه نیست و چگونه از آیات قرآن مباحث فلسفی بیرون می آید، ما به آنها می گویم شما چگونه از آیات قران مباحث تاریخی، عرفانی و کلامی را استخراج می کنید ما می توانیم مباحث فلسفی را هم از آیات قرآن بیرون بکشیم.
استاد حوزه علمیه قم گفت: همانگونه که طرفداران اصالت وجود و ماهیت هر کدام از نظریات خود دفاع می کند بنده نیز از نظریه اصالت ملکوت دفاع می کنم.
غرویان گفت: نقد کردن نظریات فلاسفه و اندیشمندان گذشته بی احترامی نیست بلکه نوعی احترام و ارج نهادن به آنها است و نظریه پردازی های جدید در حوزه که به تعبیر رهبر معظم انقلاب جنبش نرم افزاری نام دارد می تواند به جا انداختن مباحث جدید علمی کمک کند.
وی اظهار داشت: متاسفانه با وجودی که بحث ملکوت در قران کریم چندین مرتبه تکرار شده است ولی هیچ کدام از علما در این زمینه کار نکردند و باید روی موضوع ملکوت کار بیشتری انجام شود.
وی یادآورشد: ملکوت اشیاء به معنای تعلق است، می خواهیم فلسفه ما اسلامی و قرآنی باشد آیا جرم است بگوییم اصالت با ملکوت اشیاء است؟
در این نشست علمی که با همکاری معاونت پژوهشی حوزه های علمیه و موسسه خادم الرضا (ع) برگزار شد، دکتر قاسم جوادی از محققان حوزه و دانشگاه نیز مباحثی را مطرح کرد.
