نهج البلاغه، چون بوستانی پرثمر برای هر یک از میهمانان خویش تحفه ای دارد و هر تشنه ی هدایت و معرفتی را به میزان استعداد و ظرفیت وجودی اش ، جرعه ای می نوشاند و سیراب می گرداند.
امام علی (ع) در نخستین خطبه خویش با بیان استدلال و ارائه واقعیات آنچه در هستی از بدو پیدایش رخ داده ، درصدد آگاه کردن مردم و راهنمایی آنان به سوی حقیقت ، یعنی شناخت پروردگار و اطاعت و پیروی از فرامین ذات اقدس الهی است.
با نگاهی کلی و اجمالی به مفاهیم این خطبه در می یابیم که امیرالمومنین (ع) از انواع شیوه های پرورش عقلانیت وحیانی در استخراج گنجینه ی خرد مردم بهره جسته است؛به عنوان نمونه در شیوه استدلال عینی و منطقی، با ذکر شگفتی خلقت آسمان و زمین، مخاطب خویش را متوجه رابطه دقیق علمی می گرداند که مجموعه ای با چنین نظم پیچیده و دقیق در موجودات عالم، قطعاً محتاج ناظم و مدبری است که آن را پدیدآورده و مدیریت نماید. یا به عنوان مثال در روش برهان استقرایی با شرح حال حضرت آدم(ع) و سنن الهی در امت های گذشته، مردم را با قواعد و اصول حیات معقول انسانی آشنا می فرماید.
همچنین می توان به استدلال حضرت در بحث توحید اشاره کرد که از برهان قیاسی استفاده فرموده اند. در این خطبه شریف می توان نمونه هایی از براهین حکمی و تمثیلی یافت ولی در میان همه ی این روش ها، برهان استدلال دریافت های شخصی و شهودی امام علی (ع) چشمگیرتر و بارزتر است.
گفتنی است کتاب “داستان آفرینش” که به همت موسسه فرهنگی هنری عاشورا تهیه و تنظیم و از سوی نشر هاجر در 180 صفحه به چاپ رسیده به زیبایی داستان آفرینش را با زبان حکمی و تمثیلی ترسیم نموده است.
همچنین بنابر این گزارش، در کتاب “آیینه ی خدا” نوشته سید مصطفی موسوی گرمارودی به بحث مهم و ریشه دار ادبیات آیینی و در رأس آن ادبیات منظوم آیینی پرداخته شده که بی شک در میراث گرانقدر فرهنگ ما، سهم بسزا و تاثیرگذار و ماندگاری دارد.
در این کتاب به این نکته اشاره شده که نخستین سروده های آیینی را در تاریخ اسلام به زبان عربی داریم؛ بعد ها با امتزاج زبان عربی با زبان فارسی در طول مدت سه قرن اول هجرت، زبان فارسی به استحکام خویش رسید و غنای فراوانی یافت و شیوه قصائد عربی در زبان فارسی رایج شد و به لطف الهی هم اکنون ادب فارسی، در قله ی ادب منظوم جهانی ایستاده است و ما به سرزمین شعر و ادب و ایمان معروفیم و فرزندانمان از همان کودکی نخستین کلام آهنگین حیاتشان را از زبان مادرانشان می آموزند.
هیچ کس تاثیر نخستین آموزه های زبانی را توسط بانوان بر فرزندان نمی تواند انکار کند. در این راستا، این کتاب در 480 صفحه ، به نام «آیینه ی خدا» از دستاوردهای نشر هاجر با مدح امیرالمونین (ع) شعر شعرای این سرزمین را با نگاهی جدید گرد آورده ، ضمن آن که در خلال آن اشعار، آشنایی با معارف الهی و فضایل اهل بیت و عصمت و طهارت(ع) در این اثر متجلی شده است.
