حفظ و انتشار متون مراثی ائمه اطهار(ع)، از جمله موضوعات سترگ فرهنگی است که در دوره معاصر از سویی موجب مددرسانی به جریان هویتیابی در میان اقشار گوناگون جامعه و از سوی دیگر زمینهساز تحقیقات نوین در این باره میشود. از این منظر، یکی از رسالتهای پژوهشگران حوزه تاریخ فرهنگ، شناسایی آثار موجود و سپس همت نهادن در راستای احیاء آن است.
دوره قاجار را میتوان یکی از ادوار ویژه در زمینه تألیف متون دینی با رویکرد ادبی دانست. در این بین، از جمله آثار فاخر در زمینه مرثیه سرایی فارسی در رثای خاندان پیامبر(ص)، دو اثر با عناوین طُوفانُ البُکاء فِی مَقاتِلُ الشُهَداء، اثر میرزا محمد ابراهیم بنمحمدباقر جوهری (وفات ۱۲۵۳ق) و ماتمکده، اثر قربان بن رمضان بادشتی رودباری قزوینی (بیدل) از ادبیان برجسته این دوره هستند.
طوفان البکاء که سرایش آن بهاحتمال فراوان بین سالهای ۱۲۴۵ تا ۱۲۴۷قمری و ماتمکده که سرایش اولیه آن بهاحتمال فراوان بین سالهای ۱۲۵۴ تا ۱۲۵۶قمری پایان یافته است، برای نخستین بار بهصورت خطی منتشر و سپس با ورود چاپ سربی و سنگی به ایران، در شمارگان گسترده منتشر شد. با توجه به انتشار این دو اثر در سالهای مختلف تا پایان دوره پهلوی اول که تاکنون تلاشی برای احیاء علمی و تخصصی آن صورت نگرفته است و با وجود انتشار چندباره این دو اثر از ۱۳۲۶ تا ۱۳۹۰شمسی، با ضعفهایی عمده و مکرر و صرفاً با نگاهی تجاری و فارغ از تخصصگرایی از سوی ناشران همراه بوده است.
بر این اساس، مصطفی لعل شاطری برای نخستین بار با بررسی نسخههای خطی و چاپ سربی و سنگی موثق قابلدسترس، ضمن افزودن نکات تکمیلی برای درک آسان متن برای کلیه مخاطبان، به ارائه متنی منسجم و کامل از این دو اثر پرداخته است. طوفان البکاء متشکل از دوازده مجلس و طی آن به مصائب پیامبر(ص)، حضرت زهرا (س) و امامان شیعه با تأکید بر امام حسین(ع) پرداخته است. همچنین ماتمکده دارای سی و پنج مجلس و موضوعاتی همچون لحظه وداع امام حسین(ع) در کربلا، وقایع پس از شهادت و دیدارهای کاروان اسرا در کوفه و شام، تا ورود اهلبیت(ع) به مدینه را شامل میشود.
یادآور میشود، طوفان البکاء فی مقاتل الشهداء، در قطع وزیری، ۷۸۳ صفحه به شمارگان ۱۰۰۰ و به قیمت ۱۴۵۰۰۰ تومان و ماتمکده، در قطع وزیری، ۵۹۲ صفحه به شمارگان ۱۰۰۰ و به قیمت ۱۲۵۰۰۰ تومان به کوشش مصطفی لعل شاطری از سوی انتشارات مرندیز، همزمان با ایام فاطمیه منتشر شده است.
