دومين همايش «تجليل از پژوهشگران حوزه دين و فرهنگ» با حضور انديشمندان، و دانش پژوهان حوزه و دانشگاه در بيست و چهارم آذرماه 1379 با قرائت سرود جمهوري اسلامي و تلاوت آياتي از قرآن مجيد برگزار گرديد.
در ابتداي همايش محمد جواد صاحبي دبير شوراي برنامه ريزي دين پژوهان كشور، طي سخنان كوتاه با اشاره به اين كه يكي از وظايف دبيرخانه، برپايي همایش تجلیل از پژوهشگران برتر حوزه دین است گفت: از مجموع 110 اثر كه تاكنون نشر نيافته است، و از جهت حجم قابل توجه است و براي گزينش از كانال هاي مختلفي گذشته است، شانزده اثر برگزيده شد كه سيزده اثر ديني را دبيرخانه و سه اثر در حوزة فرهنگ عمومي را شوراي پژوهشي گزينش كردند. وي اظهار اميدواري كرد كه اين نشست ها ادامه يابد و پژوهش فزوني گيرد.»
سپس احمد مسجد جامعي سرپرست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ضمن تشكر از برگزاركنندگان همايش گفت: پژوهش ديني عرصة وسيعي دارد هم به عنوان اين كه دين با زندگي ما عجين شده و هم از جهت اين كه پايگاه حكومت است. و اگر ما تحقيقات ديني را به زبان اجرا نزديك كنيم، ثمرة آن را در عمل خواهيم ديد.
وي افزود: با توجه به اين كه دبيرخانه دين پژوهان كشور ديگر از مرحلة تثبيت و شكل گيري گذشته، بايد به وظايف جدي تر خود از جمله مسائل و مباحث درون ديني، جايگاه دين و چگونگي تأثير آن در مخاطب توجه جدي تري كند.
آقاي مسجد جامعي در پايان موارد زير را يادآوري كرد تا مورد اهتمام دبيرخانه دين پژوهان قرار گيرد:
1. طبقه بندي و پاسخ به مسائلي كه دربارة دين مطرح است.
2. از آن جا كه مسائل ديني ميان رشته اي است، مي بايد مطالعات ديني به سوي مطالعات جمعي راه ببرد كه دبيرخانه مي توان ابعاد آن را تعريف كند.
3. در برنامة پنجم، انجام تحقيقات ديني پيش بيني شده كه لازم است دبيرخانة زمينه انجام اين تحقيقات را فراهم كند.
آخرين سخنران همايش حضرت آيه الله معرفت استاد حوزة علمية قم، بود كه سخنان خويش را با آية سوره زمر آغاز كرد و ادامه داد: فبشره عباد الذين يستمعون القول فيتبعون أحسنه؛ آن بندگان را بشارت ده كه سخنان را مي شنوند ونيكوتر آنها راپيروي مي كنند. اين آيه راه تحقيق را روشن مي كند. هر پژوهشگر بايستي ببيند ديگران چه گفته اند، البته اين تقليد نيست، اين خود انتخاب و گزينش است. پسنديدن يك سخني چون فلان شخص گفته همانقدر بي ارزش است كه رد كردن بي دليل آن.»
در ادامه آيت الله معرفت ضمن نقل جمله اي از امام با اين مضمون كه: «احترام به آراي عالمان، نقد و بررسي آراي آنان است.» خاطر نشان كرد: بايد ديد كه نياز جامعه چيست و گرنه عرضه بدون تقاضا خواهد بود. راه پاسخ به شبهات اين نيست كه به شبهه پاسخ بگوييم. بلكه طبق نظر قرآن پاسخ به شبهات، ارائه طرح خوب و استوار از طريق سخن حق است.»
درخاتمه مراسم بيانيه هیأت داوران دومين مراسم تجليل از پژوهشگران حوزه دين و فرهنگ به شرح ذيل قرائت و و از مجموع 110 پژوهش راه یافته به دبيرخانه همايش، 11 اثر به عنوان پژوهش برگزیده و 2 اثر به عنوان پژوهش شایان تشویق در حوزه دین و 3 اثر به عنوان پژوهش شایان تشویق در حوزه فرهنگ معرفی و مورد تجلیل قرار گرفتند:
بيانيه هیأت داوران دومين مراسم تجليل از پژوهشگران حوزه دين وفرهنگ
بسم الله الرحمن الرحيم. سپاس و ستايش آفريننده لوح و قلم و كتاب را سزا است كه انسان را اشرف مخلوقات قرار داد و جان او را به زيور دانش و بينش و خرد و انديشه بياراست.
به ميمنت فرخنده سالي كه آغاز و انجام آن با نام و ياد امير المؤمنين ( ع) زينت يافته و به بركت تقارن هفته پژوهش با ماه پرستش و نيايش، دومين اجلاس تجليل از پژوهشگران برتر حوزة دين و فرهنگ را در شامگاه هفدهم رمضان المبارك 1421 مصادف با بيست و چهارم آذرماه 1379 در محضر جمعي از فرهيختگان و شخصيت هاي علمي و ديني برگزار مي كنيم. اين مراسم كه مدتي پيش از طريق مكاتبه و فراخوان عمومي به آگاهي مراكز پژوهشي و پژوهشگران گرامي رسيده خوشبختانه با استقبال چشمگيري مواجه گرديده است. ويژگي اين دوره نه تنها از آن جهت است كه پژوهش هاي ارسالي رشد كمي و كيفي يافته بلكه از جهاتي ديگر نيز رو به كمال و ارتقاء داشته است.
به هر حال آثار دريافتي در سه مجموعه مورد بررسي قرار گرفته؛ نخست مؤسسات و نهادهاي پژوهشي از ميان طرحهاي انجام يافته حوزه خود تعدادي را انتخاب و به دبيرخانه ارسال داشته اند، سپس دست اندركاران دبيرخانه آنها را با معيارها و ضوابط معين سنجيده و موارد پذيرفته شده را به شوراي دين پژوهان و شوراي پژوهشي فرستاده اند، دو هيأت مذكور پس از بررسي و سنجش، آثاري را كه به لحاظ گستردگي، ژرفايي، نوآوري و روز آمدي از ديگر موارد بهتر بوده با دو عنوان «برتر»، «برگزيده» انتخاب كرده اند.
سرانجام از مجموع حدود يكصد و ده اثر دريافتي، در حوزه دین يازده اثر شايسته تجليل و دو اثر شایسته تشویق و در حوزه فرهنگ نیز سه اثر شايان تشويق شناخته شده اند که به شرح ذیل معرفی می گردند:
پژوهش هاي برگزیده حوزه دین:
1. روش شناسي تفسير، اثر جمعي از پژوهشگران پژوهشكده حوزه و دانشگاه به جهت ابتكار در تبيين و تحليل موضوعات و مباحث؛
2. دائره المعارف موضوعات و مفاهيم قرآن، اثر محققان مركز فرهنگ و معارف قرآن به جهت گستردگي، تتبع و نو آوري؛
3. دين وعرفان، اثر دكتر سيد يحيي يثربي، از پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي به جهت نگرش علمي و انتقادي.
4. فرهنگ جانبازي درمتون اسلامي، اثر سيد ابوالقاسم حسيني ژرفا، ازمركز تحقيقات جانبازان به جهت بهره گيري مناسب محقق از متون و نصوص ديني و نگارش ادبي؛
5. تصحيح كتاب «الطهاره»، اثر امام خميني(ره) به كوشش محققان مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، زيرنظر حجت الاسلام مسيح بروجردي به جهت دقت در تصحيح و افزودن تعليقات مناسب علمي.
6. درآمدي بر منشأدين، اثرحجت الاسلام قائمي نيا از معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري دردانشگاه ها به جهت توجه به چالش هاي فكري پديد آمده ميان مكتبها و مشربهاي بشري با انديشه ديني و ابتكار در طرح مسائل ياد شده به شيوه آموزشي.
7. دينداري و بزهكاري در جوانان دانش آموز، اثر دكتر سيد حسين سراج زاده از مؤسسة فرهنگ، هنر و ارتباطات، به جهت تحقيقات نظري و ميداني و نگاه محقق به ميزان تأثير دينداري بر كنترل مفاسد اجتماعي و بزهكاري از منظر علوم اجتماعي؛
8. كلام جديد اثر حجت الاسلام هادي صادقي از مؤسسه فرهنگي و انتشاراتي طه به جهت پرداختن به موضوعات و مباحث نو پيدا در عرصه عقايد و باورهاي ديني.
9. مكاشفه عرفاني و تجربه ديني، اثر حجت الاسلام دكتر محمد تقي فعالي به جهت تحقيقات گسترده در معرفت شناسي و دين شناسي تطبيقي؛
10. تحقيق و احياي كتاب «الفصول المهمه» اثر ابن صباغ مالكي، تصحيح سامي الغريري به جهت تصحيح انتقادي و كاوشهاي محقق در زمينه اسناد و منابع تاريخي، حديثي و روايي، و تناسب جلد اول آن با سال امام علي(ع)؛
11. نقش تقيه در استنباط احكام، اثر نعمت الله صفري فروشاني از پژوهشكده فقه و حقوق به جهت گستردگي و دقت و ابتكار در تحقيق.
پژوهش هاي شايان تشويق حوزه دین:
1. پرسش ها و پاسخ هاي قرآني، اثر گروه محققان مركز آموزش تخصصي تفسير و علوم قرآن به جهت پرداختن به شبهات و پرسش هاي مطرح در جامعه؛
2. نظرية سياسي اسلام از ديدگاه شهيد صدر، اثر علي معموري از مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني؛
پژوهش هاي شايان تشويق حوزه فرهنگ:
1. بررسي وضعيت مطالعه غير درسي دانش آموزان دورة متوسطة استان قم، اثر ابوالفضل يوسفي از اداره آموزش و پرورش استان قم به خاطر بديع بودن موضوع تحقيق و امكان بهره برداري از نتايج تحقيق در برنامه ريزي فرهنگي و اجتماعي استان.
2. بررسي ميزان و چگونگي گذران اوقات فراغت جوانان قم، اثر ابوالفضل مطهري از دبيرخانه شوراي پژوهشي فرهنگ عمومي استان قم به خاطر بررسي جامع، ذكر سوابق نظري و تجربي تحقيق و امكان بهره برداري از نتايج تحقيق و راه گشا بودن آن درتحقيقات بعدي.
3. مشاركت سياسي و عوامل اجتماعي مؤثر بر آن در شهر قم، اثر احمد نيكزاد از استانداري قم به خاطر اعتبار علمي روش ها و فنون تحقيقي.
