پنجمین صورتجلسه شورای علمی دبیرخانه دین پژوهان کشور
این جلسه در تاریخ 5/4/93 تشکیل و موضوع و محورهای ذیل به عنوان دستور کار مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
«مشروح مذاکرات و مباحث»
آقای صاحبی : آئین پژوهشگران برتر حوزه دین تا بحال در 9 دوره برگزار شد و روال این بود که اول هر سال اعلام و پژوهشها جمع آوری می شد، البته یک انتخاب اولیه هم توسط همین اعضاء داشتیم و موارد باقی مانده نیز به داورها جهت بررسی و نتیجه گیری ارجاعمی شد و آذر ماه هر سال هم مراسم برگزار میشد، لذا اگر بنا باشد که این مراسم در سال جاری اجرا شود باید هرچه سریعتر پیگیری و نکات مهم نیز در این جلسه موردبررسی و تأیید قرار گیرد. موضوعی که در این جلسه باید به آن برسیم تعریفی از پژوهشاست که باید در مدار آن فراخوان قرار داده شود و باید دید آیا پژوهش به عملیات تحقیقاتی گفته می شود که منتج به اثبات نظریه ای است یا تبدیل یک فرضیه به نظریه است، لذا اگر موضوع پژوهش را بپذیریم خیلی از کارها من جمله ترجمه ها، تألیف ها،تصنیف ها از عنوان مذکور خارج می شود و البته مقوله احیاء و تصحیح نیز مشمول این تعریف نخواهد بود و نوع فراخوان نیز راحت تر مشخص می شود. مسئله بعدی هم این است که آیا پژوهش بصورت عام باشد یا اینکه با همین تعریف انجام شود که در نتیجه باید به سمت موضوع خاص پیش رویم مثلاً (موضوع کنگره امسال).
آقای مبلغی : اصولاً نظریه یک امر کمیابی است و اکثر نظریه ها به اثبات نمی رسد، شأن نظریه نباید پائین آورده شود و بنده معتقدم پژوهش را باید به سمت هر عملیات تحقیقاتی به تعبیر شما که منتهی شود به یک نوآوری علمی از قبیل ایده های علمی باشد سوق دهیمو در کل مواردی که نیاز به خروج داشته باشد را خارج کند.
آقای اسلامی : وقتی گفته می شود پژوهش، یعنی تلاشی روشمند برای پاسخ به سئوالات نظری یا حل مسائل عملی و یا نقادی پاسخهای داده شده به مسائل نظری و یافتن راه حل عملی و یا ارائه راهی تازه برای پاسخگویی، اینها پژوهش محسوب می شوند و مقصود از پژوهش آثار تولید شده به زبانهای فارسی و عربی است که با رهیافتی اصیل کوشش می شود در پژوهشهای نظری یا معضلات عملی پاسخی لازم دهند یا پاسخهای داده شده را به چالش کشند و یا راهی تازه برای پاسخگویی ارائه دهند.
آقای آذربایجانی : به نظر می رسد تمایزی در کار نیست به کاری که کتاب حوزه انجام می دهد، چون باید سه عنصر را در پژوهش دید و قوام آن را تعریف کرد، لذا باید گفت اولا پرسش در کار باشد، ثانیاً روشمند بودن نسبت به شاخه های مختلف علمی، سوماً نوآوریداشته باشد و ممکن است به نتیجه نظری هم برسد که آن هم در سه زمینه ایده پردازی،مدل سازی و مضیق کردن کار می باشد که دو مورد هم کار را موسع می کند و لذامحدویت شخصی یا موسسه ای نباید صورت بگیرد و کارهای گروهی هم لازمه کار میباشد و یکی هم راجع به موضوع است، اگر تفحص به معنای پژوهش صورت گیرد، باید در قلمرو محدود نباشیم، مثال بخش دین، کلام، فقه و الهیات یا برون دینی یا درون دینی محدود نشود و در نتیجه پیشنهاد بنده در نظر گرفتن پژوهش است.
آقای صاحبی : لازم است در هر سال موضوعی به عنوان اولویت داشته باشیم، برای امثال اولویت دین پژوهی یا دینداری که همخوانی با کنگره نیز داشته باشد.
آقای پیمان : پژوهشها باید در راستای این تعریف تعیین شود تا موضوعاتی را که از قبیل سیره، کلام، عقاید و … برای ما ارسال می کنند، بتوانیم با معیار از پیش تعیین شده ارزیابی و انتخاب کنیم و با کارهایی مثل آنچه اداره ارشاد و سازمان تبلیغات انجام می دهد، متفاوت باشد.
آقای صاحبی: با توجه به اینکه ارشاد با این مرکز همسوتر شده، لذا برنامه ما نیز باید درهفته پژوهش یا هفته کتاب قرار گیرد تا بتوانیم از حمایت وزارت خانه نیز برخوردار شویم.
آقای پیمان : البته ما با اداره ارشاد مشکلی نداریم، چون در سال گذشته با اینکه بدلیل عدم تشکیل شورا آمادگی نداشتیم، متن توافقنامه ای را به دبیرخانه ارسال کردند و قرار بود آیین تجلیل را در هفته پژوهش مشترک برگزار کنیم.
آقای صاحبی: بنابراین اولویت با هفته پژوهش شد و البته اگر اسفند ماه برگزار شود بایدیکی از ملاکهای اولویت ما هم این باشد کسانی که بدون حمایت موسسه یا ارگانیپژوهش انجام داده اند، از امتیاز بیشتری برخوردارند.
آقای آذربایجانی : ما باید تاریخی را برای فراخوان تعیین کنیم که مشکل ساز نباشد، لذا اعلام کنیم که تا 15 مهر آثار ارسال شوند و طی مراسمی هم از دین پژوهان تقدیر شود.
آقای پیمان: در زمان تأسیس این شورا و دبیرخانه آن، پژوهش نه جایگاه فعلی را داشت و نه سازماندهی اکنون را، لذا امروزه در 4 بخش مستقل جایگاههایی را داریم که بصورت سازمانی و مشخص در چهارگروه 1. حوزها 2. دانشگاهها 3. نهادهای دولتی و 4. بخش خصوصی در حال انجام فعالیت پژوهشی هستند و آیا ما می خواهیم با همه این چهار بخش کار کنیم و یا حوزه فعالیت را می خواهیم محدود تر کنیم؟
آقای صاحبی : ما فراخوان کلی می دهیم و پژوهش ها را ملاک می گیریم و از همه بخش هادعوت می کنیم؛ البته بهتر است یک موسسه پژوهشی برتر و یک پژوهشگر پیشکسوت را نیز معرفی کنیم تا بررسی کمیت و کیفیت کار را بسنجیم و اعلام کنیم.
آقای آذربایجانی : ما نباید از معیار اصلی تنزل پیدا کنیم چون معیار هم باید پژوهش باشد و در مورد معرفی پیشکسوت نیز برای مثال می توانیم آقای محمودی (ره) را معرفی کنیم.
آقای اسلامی : پایان نامه هایی در سطح دکتری که دارای ویژگی پژوهش باشند نیز مشمول داوری می گردند.
آقای آذربایجانی : در مورد مؤسسات نیز باید همین ملاک را داشته باشیم و آثارشان را دریافت و بررسی کنیم.
آقای مبلغی : می توانیم از مؤسسات خارجی نیز استفاده کنیم که البته این برخلاف کنگره های قبلی مزیتی نیز محسوب خواهد شد.
آقای پیمان : پیرو جلسه قبلی باید خاطرنشان کرد که نوع دریافت آثار از مؤسسات باید مشخص گردند تا بصورت روشنتر مورد بررسی و اعلام نتیجه قرار گیرند.
مصوبات جلسه:
1 – مقرر شد مصوبات جلسه جهت تأیید و امضاء اکثریت اعضاء پس از تنظیم نهایی مورد ملاحظه اعضاء محترم شورای علمی قرار گیرد.
2 – مقرر شد طبق تعریف شورای علمی از پژوهش: «عملیات تحقیقاتی که دارای ویژگی های نوآوری علمی، روشمند بودن، پاسخگویی به سئوالات نظری و حل مسایل علمی و نقادی داده ها و ایده پردازی و مدل سازی فراخوان مقالات کنگره آماده و به مؤسسات و پژوهشگران ارسال گردد.
3 – بر اساس تعریف مذکور متن فراخوان پژوهش های برتر دینی تهیه و به مراکز و مؤسسات و پژوهشگران اعلام شود.
4 – زمان دریافت آثار تا پایان مهرماه اعلام گردد و برگزاری آیین تجلیل حتی الامکان در هفته پژوهش در نظر گرفته شود و در غیر این صورت تا پایان سال اجرا گردد.
امضاء اعضای شورا :
محمدجواد صاحبی – سید علی عماد – احمد مبلغی – احمد واعظی – مهدی مهریزی – سیدحسن اسلامی – مسعود آذربایجانی – محمدعبداللهیان – کاظم قاضی زاده – قاسم جوادی – عبدالرضا ایزدپناه – محمد مهدی احمدی – آیت پیمان – تذکرات احتمالی اعضاء شورا :
