الزخرف
مکي – تعداد آيه89
حم(1)
سوگند به [ اين ] كتاب روشنگر(2)
كه ما آن را [ به زبان ] عربى [ فصيح و گويا ] قرار داديم تا [ در آن ] تعقّل كنند ;(3)
و همانا كه آن در امِّ الكتاب [ كه لوح محفوظ است ] نزد ما بلند مرتبه و حكيم است .(4)
آيا براى اينكه شما قومي اسراف كاريد ، قرآن را از شما دور كنيم و بازگردانيم ؟ ! [ نه اين كار را نمي كنيم تا بندگانمان از هدايت محروم نشوند . ](5)
و چه بسيار پيامبرانى كه در ميان پيشينيان [ كه مردمي اسراف كار بودند ] فرستاديم [ و به سبب اسرافشان از فرستادن پيامبر دريغ نكرديم ; ](6)
ولى هيچ پيامبرى به سوى آنان نيامد مگر اينكه او را همواره مسخره مي كردند .(7)
پس ما نيرومندتر از اين اسراف كاران [ زمان تو ] را هلاك كرديم و سرگذشت پيشينيان [ هلاك شده ، در سوره هاى ديگر قرآن ] گذشت .(8)
و اگر از آنان بپرسى آسمان ها و زمين را چه كسى آفريده است ؟ قطعاً خواهند گفت : آنها را همان تواناى شكست ناپذير و دانا آفريد .(9)
همان كه اين زمين را محل آرامش شما قرار داد و براى شما در آن ، راه ها پديد آورد تا [ به اهداف و مقاصدتان ]راه يابيد .(10)
و آنكه از آسمان آبى به اندازه نازل كرد ، پس به وسيله آن سرزمينى مرده را زنده كرديم ، [ و ] همين گونه [ درقيامت از گورها ] بيرون آورده مي شويد ;(11)
و آنكه همه جفت ها را آفريد ، و براى شما از كشتى ها و چهارپايان و آنچه كه سوارش مي شويد پديد آورد ،(12)
تا بر پشت آنها قرار گيريد ، سپس هنگامي كه بر آنها سوار مي شويد نعمت پروردگارتان را به ياد آوريد و بگوييد : منزّه [ از هر عيب و نقصى ] است كسى كه اين [ وسايل سوارى ] را براى ما مسخّر و رام كرد ، در حالى كه ما را قدرت مسخّر كردن آنها نبود ;(13)
و يقيناً ما به سوى پروردگارمان باز مي گرديم ;(14)
و [ مشركان سبك مغز ] براى خدا از ميان بندگانش قطعه اى و جزيى [ به عنوان فرزند كه از او جدا شده ] قرار دادند ; قطعاً انسان كفران كننده آشكارى است .(15)
آيا از آنچه خدا مي آفريند ، دخترانى براى خود برگرفته و شما را به داشتن پسران برگزيده است ؟(16)
و [ در صورتى كه ] چون يكى از آنان را به [ ولادت ] دخترى كه شبيه و هم جنس خدا قرار داده مژده دهند در حالى كه [ دلش ] پر از اندوه و خشم است ، صورتش سياه مي شود ! [ چون علاوه بر اينكه دختردارى را دوست ندارد از آن ننگ دارد ، اما همين دختر را به عنوان هم جنس و فرزند خدا قلمداد مي كند ! ! ](17)
آيا كسى را [ شريك خدا قرار داده اند ] كه در زر و زيور پرورش يافته است و [ هنگام ] مي ادله و بحث بيانش روشن نيست ؟(18)
و فرشتگان را كه بندگان [ خداى ] رحمان اند ، به پندار خود جنس ماده قرارداده اند ، آيا زمان آفرينش آنان حضور داشتند [ كه بر ماده بودنشان گواهى مي دهند ؟ ] به زودى گواهى آنان [ در نامه اعمالشان ] نوشته مي شود و [ درباره آن ]مورد بازپرسى قرار خواهند گرفت .(19)
و گفتند : اگر خدا مي خواست ما آنان را نمي پرستيديم . ادعايشان متكى بر هيچ [ دليل ] و دانشى نيست [ و مايه اى جز جهل و نادانى ندارد ] ، فقط حدس مي زنند و دروغ مي بافند ;(20)
يا مگر ما پيش از قرآن كتابى به آنان داده ايم كه [ براى اثبات ادعايشان ] به آن تمسك مي جويند ؟(21)
[ نه ] بلكه [ هيچ دليلى بر حقّانيّت بت پرستى و شرك خود ندارند ، بلكه دلگرمي آنان به آيينشان اين است كه ] گفتند : ما پدرانمان را بر آيينى يافتيم و مسلماً ما هم با پيروى از آثارشان ره يافته ايم .(22)
[ پيروى كوركورانه و جاهلانه مخصوص اينان نيست ] و به همين گونه پيش از تو در هيچ شهرى بيم دهنده اى نفرستاديم ، مگر آنكه سران خوشگذران و مست و مغرورش گفتند : ما پدرانمان را بر آيينى يافتيم و ما هم حتماً به آثارشان اقتدا مي كنيم .(23)
[ بيم دهنده ] گفت : آيا هر چند من آيينى هدايت كننده تر از آيينى كه پدرانتان را بر آن يافته ايد ، برايتان بياورم ؟ گفتند : ما به آيينى كه به آن فرستاده شده ايد ، كافريم !(24)
در نتيجه از آنان انتقام گرفتيم . پس با تأمل بنگر سرانجام تكذيب كنندگان چگونه بود .(25)
و [ ياد كن ] هنگامي را كه ابراهيم به پدر و قومش گفت : من بى ترديد از آنچه مي پرستيد ، بيزارم .(26)
مگر كسى كه مرا آفريده ، كه يقيناً او مرا هدايت مي كند ،(27)
و توحيد و يكتاپرستى را در نسل هاى بعد از خود حقيقتى پايدار قرار داد ، باشد كه آنان [ به سوى توحيد ]بازگردند ;(28)
[ نه اينكه بازنگشتند و من هم از آنان انتقام نگرفتم ] بلكه اينان [ كه در مكه آلوده به بت پرستى هستند ] و پدرانشان را [ از انواع نعمت ها ]برخوردار كردم تا آنكه حق و فرستاده اى روشنگر [ چون قرآن و محمّد ]به سويشان آمد ;(29)
و هنگامي كه حق به سويشان آمد ، گفتند : اين جادوست و ما به آن كافريم ،(30)
و گفتند : اين قرآن چرا بر مردمي بزرگ از ميان يكى از اين دو شهر [ مكه و طايف ] نازل نشد ؟ !(31)
آيا آنان هستند كه رحمت پروردگارت را تقسيم مي كنند ؟ ما در زندگى دنيا معيشت آنان را ميانشان تقسيم كرده ايم ، و برخى را از جهت درجات [ فكرى و مادى ] بر برخى برترى داده ايم تا برخى از آنان برخى ديگر را [ در امر معيشت و ساير امور ] به خدمت گيرند ; و رحمت پروردگارت از آنچه آنان جمع مي كنند ، بهتر است .(32)
و اگر [ بهره مندى كفار از انواع نعمت هاى مادى و تهيدستى مؤمنان ، سبب ] اين نبود كه همه مردم [ به خاطر ضعف ايمان و ناآگاه بودن به حقايق ] بر محور كفر امتى واحد شوند ، ما براى خانه هاى كافران به[ خداى ] رحمان سقف هايى از نقره قرار مي داديم و نردبان هايى كه با آن بر بالاى خانه ها برآيند .(33)
و براى خانه هايشان [ نيز ] درها و تخت هايى [ از نقره مي ساختيم ] كه بر آن تكيه زنند ،(34)
و [ براى خانه ها و زندگى آنان ] زر و زيور [ قرار مي داديم ] ، ولى همه اين ها جز كالاى اندك زندگى دنيا نيست ، و آخرت نزد پروردگارت براى پرهيزكاران است ;(35)
و هر كس خود را از ياد [ خداى ] رحمان به كوردلى و حجاب باطن بزند ، شيطانى بر او مي گماريم كه آن شيطان ملازم و دمسازش باشد .(36)
و بى ترديد شيطان ها چنين كسانى را از راه خدا باز مي دارند ، در حالى كه [ با اين گمراهى سخت ] گمان مي كنند راه يافتگان واقعى آنانند ;(37)
تا زمانى كه [ در قيامت ] نزد ما آيند [ به شيطانش ] گويد : اى كاش ميان من و تو فاصله و دورى مشرق و مغرب بود ، پس بد همنشينى بودى !(38)
و [ به آنان گويند : امروز اين گفتگو و آرزوى دورى از شيطان ] هرگز به شما سودى نمي دهد ; زيرا [ در دنيا ]ستم ورزيديد [ و ] اكنون همه با هم در عذاب مشترك خواهيد بود ;(39)
پس آيا تو مي توانى [ دعوتت را ] به كران بشنوانى ، يا كوران و كسانى را كه در گمراهى آشكارند هدايت كنى ؟ !(40)
پس اگر تو را از دنيا ببريم ، يقيناً از اينان انتقام خواهيم گرفت ،(41)
يا [ اگر از دنيا نبريم ] آنچه را از عذاب به آنان وعده كرده ايم به تو نشان خواهيم داد [ در هر صورت ما آنان را عذاب مي كنيم ] ، و بى ترديد بر آنان چيره و مسلطيم ;(42)
پس به آنچه بر تو وحى شده تمسك بجوى ، يقيناً تو بر راهى راست قرار دارى ;(43)
و مسلماً [ اين ] قرآن براى تو و قوم تو مايه تذكر [ و شرف و عزت ]است ، و سپس [ درباره آن ]بازخواست خواهيد شد .(44)
و از پيامبرانى كه پيش از تو فرستاده ايم بپرس كه آيا به جاى [ خداىِ ] رحمان معبودانى كه پرستش شوند ، قرار داده ايم ؟ !(45)
و به راستى ما موسى را با نشانه هاى خود به سوى فرعون و سران و اشراف قومش فرستاديم ، پس گفت : من فرستاده پروردگار جهانيانم ;(46)
نهايتاً چون معجزه هاى ما را براى آنان آورد ناگاه آنان [ از روى ريشخند ] به آنان مي خنديدند .(47)
ما هيچ معجزه اى را به آنان نشان نمي داديم مگر آنكه از مشابهش بزرگ تر بود ، و آنان را به عذاب دنيايى گرفتار كرديم ، باشد كه بازگردند .(48)
و [ وقتى گرفتار شدند ]گفتند : اى جادوگر ! پروردگارت را بر پايه عهدى كه با تو كرده [ كه اگر ايمان آوريم عذاب را از ما بردارد ] براى ما بخوان ، كه بى ترديد ما هدايت خواهيم يافت .(49)
هنگامي كه عذاب را از آنان برطرف مي كرديم ، ناگاه پيمان مي شكستند .(50)
و فرعون در ميان قومش ندا داد : گفت : اى قوم من ! آيا حكومت و پادشاهى مصر ويژه من نيست و اين نهرها از زير [ كاخ هاى ]من به فرمان من روان نيستند ؟ آيا [ عظمت و حشمت من و فقر و تهيدستى موسى را ]نمي بينيد ؟ !(51)
مگر نه اين است كه من از اين كسى كه خوار و بى مقدار است و نمي تواند روشن و گويا سخن گويد ، بهترم ؟(52)
[ اگر موسى ، عزت ، سربلندى ، كرامت و شخصيت داشت ]پس چرا دستبندهاى زرين و طلا بر او آويخته نشده است ؟ يا چرا فرشتگانى [ براى اثبات نبوتش ] همراه او نيامده اند ؟(53)
پس او قومش را سبك مغز شمرد [ و آنان را با وسوسه و اغواگرى فريفت و خوارشان كرد ] در نتيجه از او اطاعت كردند ; زيرا آنان مردمي فاسق و نافرمان بودند .(54)
چون ما را به خشم آوردند از آنان انتقام گرفتيم ، پس همه را غرق كرديم .(55)
در نتيجه آنان را پيشگامان [ دوزخيان ]و عبرتى براى آيندگان قرار داديم .(56)
و چون فرزند مريم [ در آيات قرآن به نداشتن پدر به عنوان روح خدا و كلمة الله ] مثل زده شد ، ناگهان قوم [ مشرك و بت پرست ] تو نسبت به آن به مسخره و خنده فرياد برداشتند ،(57)
و گفتند : آيا معبودان ما بهترند يا او . [ ولى ]آنان اين مقايسه را به عنوان مثل براى تو نزدند مگر از روى جدال بى منطق و ستيزه جويى [ تو معبود بودن عيسى را نپذيرفته اى ] ، بلكه اينان گروهى ستيزه جو [ و در جدال باطل بسيار سرسخت ]هستند .(58)
او نبود جز بنده اى كه به او نعمت [ نبوّت و معجزات را ] عطا كرديم و وى را براى بنى اسرائيل نشانه اى بزرگ [ از قدرت خود ] قرار داديم [ تا به وسيله او حق براى آنان روشن شود . ](59)
[ ولادت ، نبوّت و معجزات عيسى از قدرت ما عجيب نيست] و ما اگر بخواهيم برخى از شما را در زمين فرشتگانى قرار مي دهيم كه جانشين [ صاحب كمالاتى چون خود ] باشند .(60)
و عيسى [ با ولادتى كه ويژه او بود ، و با معجزاتى چون شفا دادن كور مادرزاد ، علاج بيمارى برص ، زنده كردن مردگان و دميدن روح در مي سمه گلى ] سبب يقين به قيامت است ، پس هرگز در وقوع آن ترديد مكنيد ، و از من پيروى نماييد كه اين است راه راست .(61)
و شيطان شما را [ از راه راست ] باز ندارد ، بى ترديد او براى شما دشمنى آشكار است .(62)
و هنگامي كه عيسى دلايل روشن آورد ، گفت : به راستى من براى شما حكمت آوردم ، و تا براى شما [ حكم ] برخى [ از عقايد و احكام ] را كه در آن اختلاف مي كنيد بيان كنم ; بنابراين از خدا پروا كنيد و از من اطاعت نماييد .(63)
بى ترديد خدا پروردگار من و پروردگار شماست ، پس او را بپرستيد كه اين است راه راست .(64)
از ميان امت عيسى گروه هايى [ درباره او و دينش ] اختلاف كردند [ و هر يك چون نسطوريه ، ملكانيه ، مرقوسيه و شمعونيه به عقيده اى خلاف حق پاى بند شدند ، و آيينى غير آيين مسيح را به عنوان آيين مسيح برگزيدند ] پس واى بر كسانى كه [ به آيات خدا ] ستم ورزيدند از عذاب روزى دردناك .(65)
آيا جز اين انتظارى دارند كه ناگاه قيامت در رسد در حالى كه نمي فهمند ؟(66)
در آن روز دوستان دشمن يكديگرند مگر پرهيزكاران .(67)
[ خدا آن روز به آنان گويد : ] اى بندگان من ! امروز نه بيمي بر شماست و نه اندوهگين مي شويد ;(68)
همانان كه به آيات ما ايمان آوردند و همواره تسليم [ فرمان ها و احكام ] ما بودند .(69)
[ ندا آيد : ] شما و همسرانتان در نهايت خوشحالى و شادمانى به بهشت درآييد ;(70)
ظرف هايى از طلا [ كه پر از طعام است ]و جام هايى [ زرين كه پر از شراب طهور است ] گرداگرد آنان مي گردانند ، و در آنجا آنچه دل ها مي خواهد و چشم ها از آن لذّت مي برد ، آماده است ، و شما [ اى پرهيزكاران ! ] در آن جاودانه ايد .(71)
اين بهشتى است كه شما به پاداش اعمالى كه همواره انجام مي داديد ، ميراث يافتيد .(72)
شما را در آنجا ميوه هايى فراوان است كه از آنها مي خوريد .(73)
بى ترديد گناهكاران در عذاب دوزخ جاودانه اند .(74)
[ عذاب را ] از آنان سبك نگردانند و آنان در آنجا [ از نجات خود ] نوميدند ،(75)
و ما بر آنان ستم نكرديم ، ولى آنان خود ستمكار بودند ،(76)
و فرياد مي زنند : اى مالكِ [ دوزخ ! بگو : ] پروردگارت ما را بميراند [ تا از اين عذاب نجات يابيم ] . [ مالك ] مي گويد : يقيناً شما ماندنى هستيد .(77)
به راستى ما حق را براى شما آورديم ، ولى بيشتر شما حق را خوش نداشتيد ،(78)
بلكه آنان كار [ توطئه و نيرنگ بر ضد حق ] را محكم كردند ، پس ما هم كار [ عذاب ] را بر آنان محكم مي كنيم .(79)
آيا آنان گمان مي كنند كه ما رازشان و سخنان در گوشى آنان را نمي شنويم ؟ چرا مي شنويم و فرستادگان ما [ كه فرشتگان نويسنده اعمال اند ] نزد آنان حاضرند [ و اعمالشان و رازهايشان را ]مي نويسند .(80)
[ به مشركان سبك مغز ] بگو : اگر براى [ خداى ] رحمان فرزندى بود ، من [ در اين امت ] نخستين پرستنده او بودم .(81)
منزّه است پروردگار آسمان ها و زمين ، پروردگار عرش از آنچه [ درباره او ] توصيف مي كنند .(82)
آنان را واگذار تا [ در گفتار و كردار باطل ] فرو روند و [ با كالاى بى ارزش دنيا ] سرگرم بازى شوند تا آن روزشان را كه وعده داده مي شوند ديدار كنند .(83)
و اوست كه در آسمان ها معبود [ واقعى ]است و در زمين هم معبود [ واقعى ] است و او حكيم و داناست .(84)
هميشه سودمند و با بركت است كسى كه مالكيّت و فرمانروايى آسمان ها و زمين و آنچه ميان آنهاست ، فقط در سيطره اوست و آگاهى [ به همه شؤون ] قيامت نزد اوست و به او بازگردانده مي شويد .(85)
و كسانى را كه به جاى خدا مي پرستند ، اختيار شفاعت ندارند ، اختيار شفاعت فقط با كسانى است كه [ از روى بصيرت ] شهادت به حق داده اند و آنان [ حقيقت حال كسانى را كه مي خواهند براى آنان شفاعت كنند ]مي دانند .(86)
و اگر از آنان بپرسى : چه كسى آنان را آفريده است ؟ يقيناً مي گويند : خدا . پس چگونه [ از حق به باطل ] منحرف مي شوند ؟(87)
و [ چگونه از شكايت پيامبر بى خبرند كه ]مي گويد : پروردگارا ! اينان گروهى هستند كه ايمان نمي آورند ;(88)
بنابراين از آنان روى بگردان و سلام جدايى [ را به آنان ] بگو ، پس [سرانجام شقاوت بار خود و نتيجه كفر و عنادشان را ] خواهند دانست .(89)
