مقيد گرديدن پژوهشهاى دينى به پاسخگويى به مسايل وشبهات جديد و بخصوص معضلات حوزه فرهنگ، هنر و اجتماع مهمترين اولويت است.
خبرگزاری«حوزه»، درپى برگزارى دهمين آيين تجليل از پژوهشگران حوزه دين كه با حضور رئيس مجلس شوراى اسلامى و مديران حوزه علميه وجمعى از اساتيد و شخصيت هاى برجسته و از جمله آيات ابراهيم امينى، رضا استادى، حسينى بوشهرى، محمدى رى شهرى، مسعودى خمينى،علوى بروجردى و جمع كثيرى از مسئولين وپژوهشگران و طلاب ودانشجویان بعد ازچند سال وقفه در قم برگزار شد، استعلام ها وسئوالات فراوانى توسط محققين ودين پژوهان از دبيرخانه اين شورا شد كه در گفتگو با دكتر آيت پيمان مدير مسئول ودبير شورا به بررسى آن مى پردازيم .
تعريف دقيق شما از پژوهش دينى چيست ؟
ارايه تعريفى روشن از پژوهش و تفكيك آن از تأليف، چندان ساده و واضح به نظر نمىرسد. محقق با برخوردارى از دانش و بينش و ديگر آگاهىهاى لازم، بايد تا سرحد توان به جستجو در منابع بپردازد تا به مدد روش و سختكوشى خويش، نظريهاى را كشف و يا به اثبات برساند، شايد مهمترين وجه تفاوت تحقيق از تأليف به شمار آيد. به عبارتى ديگر وجه تمايز پژوهش از تأليف، همين استنباط و كشف است، و بىترديد هرگونه ابتكار و كشفى در حوزه علوم انسانى و معارف اسلامى كه اشرف علوم و معارف است، مىتواند در جامعه دينى، همه عرصههاى اجتماعى را تحت تأثير قرار دهد و رويكردهاى نظرى و عملى را در آنها متحول سازد. به همين جهت بزرگداشت پژوهشها و پژوهشگران حوزه دين، به عنوان برنامه دينى و ملى مورد توجه ويژه اعضاى محترم شوراى دين پژوهان قرار گرفته است .
تأثير اين پژوهشها وانتخاب برترين آنها چيست ؟
نكته شايان توجه آن است كه البته هر پژوهشى و هر كشفى و ابتكارى نمىتواند منشأ اثر و فايده در حيات جامعه باشد، چه بسيار جستوجوها و ژرفكاوىهايى كه براى موضوعات جزيى و بسيار كماهميت انجام مىشود در حالى كه بود و نبود آنها تفاوتى ندارد.
البته اذعان مىكنيم كه پژوهشهاى بنيادى درباره علوم و معارف دينى و يا احياى تراث علمى و اسلامى، به عنوان منبع و مرجعى براى محققان و حتى ترجمه و برگردان آنها به زبانهاى زنده دنيا، همه كارهايى ارجمند و مفيد مىباشند، ولى در روزگار كنونى كه به موازات رشد علمى و توسعه فنآورى اطلاعاتى، چالشها، پرسشها و نيازهاى نوينى روياروى دينمداران قرار گرفته است، و حفظ كيان اسلام و مسلمانان در گرو پرداختن به آنهاست، بديهى است اين موضوع بايد به عنوان يك اولويت براى ما مطرح باشد.
به همين جهت دبيرخانه دينپژوهان با اين رويكرد، پژوهشهاى دينى سال را برمىگزيند وآنها را در آيين تجليل معرفى می کنندو جايزه مى دهد .
چه اولويت ها و اختصاصاتى مورد نظرتان مى باشند؟
مقيد گرديدن پژوهشهاى دينى به مسايل وشبهات جديد و بخصوص معضلات حوزه فرهنگ، هنر و اجتماع مهمترين اولويت است كه در فراخوان ها خود دايره گزينش ها را ضيقتر مىسازد. اين حوزه، رويكرد انتخاب و امتيازات را به سمت پژوهشهايى سوق مىدهد كه نسبتى ميان آموزههاى دينى و نيازهاى فرهنگى، هنرى و اجتماعى برقرار كردهاند. پس آن دسته از پژوهشهايى كه با اين عرصه، پيوند وثيقى نداشته باشند، نسبت به مواردى كه واجد اين امتياز هستند در نگاه داورى، از شانس كمترى برخوردارند.
آيا در انتخاب ومعرفى پژوهشگران برتر ملاك اصلى همين اولويت ها وهدف ها هستند ؟
البته علاوه بر اين هدفگذارىها و اولويتبندىها، ويژگى هاى تخصصى پژوهش ها مورد نظر قرار مى گيرند كه از آنها مىتوان با عناوينى همچون نوآورى و خلاقيت، روزآمدى و پاسخگويى به نياز زمان نام برد، معيارهاى عمومى پژوهش نيز همچون بهرهگيرى از منابع اصلى، تكيه بر استدلال، توفيق در تحليل و استنتاج منطقى، فصلبندى، شيوه نگارش، تناسب محتوا با حجم، ارجاعات و ضمايم و غيره را نيز بايد افزود. در عين حال پرواضح است كه گزينش، همواره با محدوديتهايى از جهت امكان و توان روبروست، بنابراين چهبسا تحقيقات ارزندهاى كه علىرغم برخوردارى از اتقان و احكام و ساير شرايط و امتيازات به سبب وجود موارد مشابه و يا برتر متعدد، از رسيدن به مرحله پايانى باز بمانند. و البته اين مطلب طبيعى و معقول به نظر مىرسد و بىترديد مقبول طبع همه انسانهاى فرهيخته خواهد بود. و سرانجام اين كه همه ما در هر سطحى انسان هستيم و مصون از خطا و اشتباه نمىباشيم، ولى همواره بر آن بودهايم كه با بهرهگيرى از معيارهاى ياد شده، نتيجه معقولى را تقديم جامعه نماييم .
دوره بعدى آيين تجليل چه زمانى وچگونه بر گزار مى شود ؟
دوره بعدى كه يازدهمين آيين خواهد بود بعد از كنگره آينده دين پژوهان برنامه ريزى مى شود زيرا شورا فعلا َ بر گزارى پنجمين كنگره را با عنوان (فرصت ها وچالش هاى دين پژوهى در ايران معاصر) در دستور كار دارد و مقالات رسيده را بررسى مى نمايد وهنوز فرصت دريافت مقالات جديد پژوهشگران را در اين زمينه دارد و احتمالا در اوايل سال تحصيلى جديد حوزه، اين كنگره در صورت تأمين بودجه برگزار مى شود وآنگاه بر اساس دستآوردهاى كنگره تصميمات جديد گرفته مى شود و اعلام واطلاع رسانى مى گردد .
