عنوان پژوهش: تجلی معانی و مفاهیم زیبایی شناسی در شهرسازی اسلامی
پژوهشگر: حسن ستاری ساربانقلی (1356)/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
تحصیلات دانشگاهی: دکترای شهر سازی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران.
سوابق پژوهشی: راهنما و مشاور علمی پایان نامههای کارشناسی ارشد و دکتری، ارزیابی مقالات مجلات علمی پژوهشی، عضو سازمان نظام مهندسی استان آذربایجان شرقی، انجمن علمی آموزش مهندسی ایران (انجمن علمی وزارت علوم)، انجمن علمی اخلاق در علم و فن آوری، انجمن علمی آموزش عالی ایران ، انجمن علمی مدیریت آموزشی، انجمن علمی کتابداری و اطلاع رسانی ایران-علم اطلاعات و دانش شناسی.
مقالات: نگرشی بر مفاهیم مدیریت شهری حضرت رسول اکرم(ص) در شهر مدینه تجلی زیبای مدیریت شهری در شهر اسلامی، سطح بندی شهر در کلام پیامبر اسلام، طراحی معماری مسکن بر مبنای معیارهای اقلیمی شهر تبریز، بررسی و تحلیل طرح های کاربندی به کار رفته در تیمچه های بازار تبریز، آرمانشهر در آرای روشنفکران عصر مشروطه ایران، بررسی وجوه تشابه مفاهیم موسیقی ایرانی و معماری باغ ایرانی (باغ فین کاشان)، کاربرد نظام زیبایی شناسی بر گرفته از قرآن کریم در طراحی شهری، تزیینات گره چینی در بناهای محله خانه بر ماسوله.
جوایز و قدردانیها: پژوهشگر نمونه سال 1383 باشگاه پژوهشگران جوان تبریز، پژوهشگر نمونه سال 1383، پژوهشگر فرهنگی برگزیده استان در سال 1389، پژوهش برگزیده فرهنگی در در همایش ملی با عنوان “تعالی فرهنگی از دیدگاه قرآن و عترت” ارائه شده در دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد- اسفند 1390، پژوهش برگزیده فرهنگی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، پژوهشگر برگزیده علمی دانشکده هنر و معماری در سال 1392، پژوهشگر برتر گروه هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز در سال 1392، پژوهشگر برتر گروه هنر و معماری در سطح منطقه و استان در سال 1392.
چکیده: پژوهشی درباره مفاهیم زیبایی شناسی در شهرسازی اسلامی با استناد به آیات قرآن و روایات چهارده معصوم است. خدا زیبا است و زیبایی را دوست دارد؛ بنابراین شهرهای اسلامی نیز میبایست نمودی از این حس زیبایی دوستی باشند. شهرهای عهد اسلامی دارای ارزشهای زیبایی شناسانهای هستند که از دیدگاه تفکر و اندیشه اسلامی و طرز نگرش اسلام به زندگی و هستی قابل توجه است.
از دیدگاه پژوهشگر، بررسی معانی و مفاهیم زیبایی شناسی معماری اسلامی برای دست یافتن به راهکارهایی علمی و کاربردی قابل استفاده در معماری عصر جدید بسیار ضروری به نظر میرسد. در ایران، علی رغم بحثهای فراوان در باب هویت اسلامی، هنوز مفهوم شهر اسلامی به طور دقیق ترسیم نشده است. به کار بردن اصول تفکر زیبایی شناسی در شهرهای عهد اسلامی میتواند سبب حل معضلات شهری جهان معاصر نظیر ویرانی محیط زیست شهری و یا آلودگیهای صوتی و بصری و زیست محیطی فضاهای شهری و افزایش کمیت و کیفیت زیبایی شناسی فضاهای شهری شود.
این تحقیق از یک مقدمه و دو بخش با این عناوین تشکیل شده است: کلیات تحقیق (طرح مساله، اهمیت و ضرورت، اهداف، روش تحقیق و…)، مبانی نظری (تعریف زیبا و زیبایی، تعریف شهر، تعریف شهر اسلامی، دیدگاه اندیشمندان غربی و مسلمان درباره زیبایی و زیبایی شناسی، جلوههایی از زیبایی شهرهای سرزمینهای اسلامی، مصادیق شهر در قرآن و روایات و…)، تجزیه و تحلیل مباحث و آزمون فرضیات (تحلیلی بر زیبایی شناسی در اندیشه اسلامی و شهرهای عهد اسلامی و…).
جمع بندی و نتیجه گیری پژوهشگر در پایان این چنین است: دین اسلام با ارائه یک ایدئولوژی کامل به بیان برنامه کاملی برای زندگی فردی و اجتماعی بشر پرداخته است. مشترکات شهرهای جهان اسلام را میتوان این گونه برشمرد: پذیرا بودن تمامی تمدنها و استفاده از دستاوردهای فرهنگی ملل تابعه، تاکید بر وحدانیت و یگانگی خدا و تغییر الگوهای شهرسازی حول محور مشخص عقیدتی، استفاده از الگوهای فضایی و ساختمان سازی بر پایه ترسیمات هندسی ساده و…
شهر مدینه به عنوان اولین دولتشهر در تمدن اسلامی نمودهایی کلی از رهنمودهای شخص پیامبر اسلام در قلمرو مباحث شهرسازی است. در اندیشه اسلامی تفکر در مورد ارتقا و کمال کالبدی شهر با مفهوم اسلامی بدون کوشش برای رشد همزمان روح و معانی معنوی و اخلاقی شهر بدون نتیجه خواهد بود.
بخش پایانی این تحقیق، پیشنهادها و راهبردها بر مبنای یافتههای تحقیق است: در طرحهای شهری باید مجموعه عوامل اجتماعی- کالبدی- فضایی هویت دهنده و زیبایی بخش فضاهای شهری مبتنی بر محورهای کاربرد و مصداق نشانههای زیبایی شناسی به کار رفته در قرآن کریم باشد: توجه به خداوند به عنوان سرچشمه زیباییها، وحدت، تناسب و توازن، چینش منظم، تنوع و تضاد، گوناگونی رنگها، پیراستگی از عیوب، اثر گذاری معنوی، هدفمندی زیبایی شناسی، ساختار هندسی، همگرایی لفظ و معنا، آرایش واژگانی متناسب، آرایش واژگانی متضاد، ساختارهای چند وجهی، ساختاربندی متقارن، حیات طیبه، عدالت، موسیقی باطنی، تصویر پردازی هنری.
