ابوالفضل موسویان قائل به این مساله است که مردم در دیدگاه امام و رهبری جایگاه بالایی دارد و لذا رای دادن یکی از حقوق و وظیفه ملی یا اسلامی در قانون اساسی مورد تاکید قرار گرفته است در مقابل دکتر رهدار معتقد است منظور از مشروعیت بخشیدن مردم به حکومت در واقع مشروعیت در اداره است چون تنها خداوند می تواند مشروعیت در ولایت دهد.
کرسی آزاداندیشی «مبنای حق الناس بودن رای مردم در نظام اسلامی» عصر امروز به همت انجمن علوم سیاسی دانشگاه مفید در تالار قربان نیا برگزار و حجج اسلام سیدابوالفضل موسویان و احمد رهدار به بیان نظرات خود در این خصوص پرداختند.
حجت الاسلام والمسلمین ابوالفضل موسویان عضو هیئت علمی دانشگاه مفید با اشاره به تعاریف مختلفی که از نظام اسلامی می شود، اظهار داشت: برخی حضور مردم مسلمان در یک منطقه و کشور را به معنای نظام اسلامی می دانند؛ برخی نظام اسلامی را اجرای احکام و مقررات اسلامی تعریف می کنند و برخی نیز نظام اسلامی را نظامی کاملا تعریف شده می دانند که مردم و مسئولان و قوانین و مقررات نظام مربوط به اسلام باشند؛ اگر نظامی بر اساس تعریف دینی تشکیل شد نظام اسلامی است.
او با اشاره به نظام جمهوری اسلامی و ابتنای آن بر ولایت فقیه گفت: فقهای بزرگ ما در مجلس خبرگان در قانون اساسی، شکل نظام را براساس شناختی که از اسلام داشتند، تعریف کردند بنابراین این نظام را اسلامی می نامیم اما اینکه در عمل چه اتفاقی افتاده و تا چه اندازه توانستیم آن قوانین را در کشور عملی کنیم، هیچ کس مدعی این نیست که توانستیم آن اصول را در کشور اجرا کنیم بلکه همه عنوان می کنند که ما به دنبال اجرای آن اصول و تحقق آنها هستیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه مفید تصریح کرد: حق را نقطه مقابل باطل معنا کرده اند اما اصطلاحا به معنای توانایی بر انجام کار و سلطه است به این معنا که کسی بتواند کاری را انجام دهد یا ترک کند.
او به تعریف کلمه«تکلیف» هم پرداخت و افزود: این کلمه از «کلفت» می آید و به معنای مشقت و سختی است اما اصطلاحا به معنای انجام یا ترک فعلی است که به دستور یا قانونی صورت گرفته باشد.
موسویان ادامه داد: اساسا نظامها در گذشته بر اساس تکلیف عمل می کردند یعنی حاکم فرمان می داد و مردم باید اجرا می کردند اما امروزه تمام مسائل حول محور حق می گردد و اگر حکومتها بخواهند قانونی وضع کنند باید براساس حقی تعریف کنند به عبارت دیگر محور در جهان امروز براساس حق شکل می گیرد در حالیکه در گذشته براساس تکلیف شکل می گرفت.
او به ویژگی های ذاتی حق از قبیل قابلیت اسقاط و نقل و انتقال برخی حقوق اشاره کرد و افزود: بحث ما در اینجا حق رای به عنوان وظیفه ملی یا اسلامی است؛ در قانون اساسی وقتی بحث ولایت فقیه مطرح گردید، حقوق مردم هم عنوان شد که در اصل ششم و پنجاه و ششم قانون اساسی از این حق نام برده شده است.
استاد دانشگاه مفید با اشاره به دیدگاههای مختلفی که در مورد حق رای مردم وجود دارد؛ بیان کرد: برخی معتقدند مردم حق حاکمیتی از خود ندارند تا به کسی اعطا کنند و در حکومت اسلامی، رای مردم اعتبار شرعی و قانونی ندارد. در مقابل این نظر، دیدگاه امام خمینی(ره) قرار دارد که مشروعیت حکومت را در گرو رای مردم می داند.
او ادامه داد: بسیاری از برنامه هایی که در دوره پیامبر(ص) اجرا شده امضایی است و از جمله در مساله اداره امور آنچه مهم است، بیعت بوده که همان شیوه را در حکومت خود قرار دادند و لذا اگر مردم با علی(ع) بیعت کردند، پیامبر فرمود که علی بر آنها حکومت کن و لذا شیوه حکومت همان چیزی بوده که عرف آن زمان می فهمیده و لذا شیوه حکومت با پیشرفت جوامع بشری، شکل دیگری می توانسته به خود بگیرد لذا عدم تعریف نظام، نقصی برای اسلام نیست چون نظام در شرایط مختلف می تواند، تفاوت کند.
موسویان ابراز داشت: قانون اساسی که توسط فقهای ما تدوین شده باید به عنوان یک نگاه و برداشت بپذیریم به این صورت که رای را با مردم می داند و این در همه ساختار و ارکان کشور دیده می شود و البته این امر عرفی در همه نظامهای جهان است.
او با اشاره به سخن دکتر رهدار که از اندیشه سیاسی امام سخن می گفت، بیان کرد: امام خمینی در نجف صرفا بحث ولایت فقیه را مطرح کرد یعنی اگر نمایندگان مردم بخواهند در برابر اسلام بایستند، امام به عنوان یک شخصیت مذهبی، افکار و اندیشه های غلط را بیان می کنند اما این به معنای تحمیل نیست و قانون اساسی هم این اجازه را نمی دهد.
عضو هیئت علمی دانشگاه مفید اظهار داشت: بسیاری از احکام معاملات اسلام امضایی است یعنی مسائلی بوده که بشر قبل از آن تجربه داشته و اسلام هم آنها را امضا کرده است و این سیره را هم علمای ما پذیرفته اند و ما معتقدیم سیره متشرعه می تواند برای نسلهای بعد، حجت باشد.
او با بیان اینکه اصل حکومت در نگاه ائمه معصومین(ع) حق مردم بوده است، افزود: آنها معتقد بودند که مردم حق دارند که حکومت را به عنوان امانتی به اهل آن واگذار کنند و این حق را شارع برای ما قرار داده است.
