کرسی ترویجی «عدالت بین نسلی از منظر اسلامی» یا سخنرانی فراهانی فرد، رضایی، جهانیان و سید باقری برگزار شد.
کرسی ترویجی «عدالت بین نسلی» از سلسله کرسی های علمی موسسه آموزش عالی حوزوی حکمت وابسته به پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با همکاری انجمن علمی اقتصاد اسلامی حوزه و مشارکت هیات حمایت از کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره، با حضور صاحبنظران این حوزه در سالن فرهنگ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در قم برگزار شد.
در این ابتدای این کرسی علمی حجت الاسلام سعید فراهانی فرد عضو هیات علمی دانشگاه قم ضمن طرح مباحث مربوط به عدالت بین نسلی در اندیشه متفکران غربی گفت: عدالت بین نسلی از آنجا منشأ گرفت که از خیلی سالها قبل دانشمندان محيطزيست و بومشناسان افزايش فعاليتهاي اقتصادي را عامل مهم تخليه و نابودي منابع طبيعي معرفي كرده و نشان داده بودند كه با افزايش فعاليتهاي اقتصادي پايداري و انعطافپذيري اكوسيستمها در معرض خطر جدي قرار گرفته است و لذا فعاليتهاي اقتصادي و به تبع آن رشد و توسعه اقتصادي باید بوسيله ظرفيتهاي محيطزيست طبيعي محدود گردد. منشأ نظريه محدوديتها در تحقيقات متفكراني چون مالتوس و ريكاردو قرار دارد.
این دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه قم همچنین افزود: اکنون این سوال به صورت جدی مطرح است که با وجود محدودیت و کمیابی منابع طبیعی، نسل حاضر تا چه میزان حق دارد از این منابع استفاده نماید و آیا باید در استفاده از این منابع کمیاب که نقش تعیین کننده ای در تولید و رشد و توسعه و رفاه اقتصادی دارند، حقی را برای نسلهای آینده قایل شد یا خیر. این در حالی است که چهارده قرن پیش اسلام اهمیت حفظ و حراست از آیندگان را به تناوب و با اسباب متنوعی گوشزد کرده است.
وی با اشاره به موضوع عدالت بین نسلی از منظر اسلام نیز گفت: در نگاه اسلام، همانطور که افراد گوناگون در درون یک نسل هیچ ترجیحی بر یکدیگر ندارند و توزیع ثروت براساس عدالت مورد امضای شارع قرار گرفته است. همچنین افراد نسلهای گوناگون نیز در این مسأله از فرصتهای یکسان برخوردارند و سبقت و یا تأخر نسلی بر نسل دیگر سبب بهرهمندی بیشتر و یا محرومیت آن نخواهد شد. این مطلب از نگاه قرآن، روایتها و نیز دلیل عقلی قابل اثبات است.
عضو هیات علمی دانشگاه قم قرآن کریم را از منابع تعیین مصادیق عدالت بین نسلی معرفی و تصریح کرد: خطابهاى عام قرآن مبنى بر اينكه آنچه در آسمانها و زمين است مسخّر و فرمانبردار شما قرار داده شده يا خداوند آنچه در آسمانها و زمين و بين آنها است براى شما آفريده است يا زمين را خداوند براى مردم قرار داد. اين آيهها بهطور صریح دلالت دارند بر اينكه نعمتهاي خداوند به افراد خاص، گروههاي خاص و حتي مردم زمان يا مكان خاصي اختصاص ندارد بلكه همه مردم در بهرهبرداري از آنها شريكند. گرچه این آیات در مقام بیان حکم فقهی نیستند اما میتواند مذاق شارع را نشان دهد که راضی به انحصار استفاده از این نعمت ها در یک گروه و حتی بک نسل نمی باشد.
فراهانی فرد یادآور شد: از روايتهاي كه درباره اراضي مفتوحٌ عنوةً يعنى زمينهايى كه با جنگ به تصرف مسلمانان درآمده باشد وارد شده نيز ميتوان اهميت اسلام به نسلهاي آينده را پي برد. در برخي از اين روايتها به حق نسلهاي آينده از اين اراضي تصريح شده و در برخي نيز از عمومي كه درباره جميع مسلمانان آمده است؛ ميتوان حق نسلهاي بعد را نيز استفاده کرد.
وی در پایان گفت: گرچه درباره عدالت بحث فراوانی صورت گرفته است اما بحث عدالت بین نسلی بحث جدیدی است و ابعاد مختلف آن نیاز به هم اندیشی و گفتگو دارد.
در پایان این نشست حجج اسلام رضایی و جهانیان نیز به طور جداگانه به نقد نظر حجت الاسلام فراهانی فرد در خصوص عدالت بین نسلی از منظر اسلام پرداختند.
