کتاب جنبشهای فکری و دینی در جهان اسلام و معاصر ، نوشته محمد جواد صاحبی، با همت انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی ، منتشر و روانه بازار نشر شد .
در این کتاب آمده است :هجوم غرب صنعتی به سرزمینهای اسلامی از جمله: شبه قاره هند، ترکیه عثمانی، مصر و مغرب عربی، بویژه از آغاز قرن نوزدهم میلادی به بعد، واکنشهای متفاوتی را در میان نخبگان مسلمان پدید آورد که جریانها و جنبشهای فکری و دینی اسلامی معاصر از پیامدهای آن میباشد.جریانهایی که اگرچه ریشه در تاریخ و فرهنگ اسلامی داشتند، اما در ظرف زمانی مزبور با شکل و محتوا و رویکردهای تازهای احیاء و به صورت چهار جنبش سنتگرایی، سلفیگری، نوگرایی، احیاء و اصلاح فکر دینی رخ نمودند.
اثر حاضر بخشی از مطالعه های نویسنده در اینباره است که با کاوش در تاریخ تقابل دو تمدن اخیر شرق و غرب، به تحلیل چگونگی پیدایش طلایهداران این ماجرا، و سیر تحول و تطور اندیشههای آنان پرداخته است، اندیشههایی که هم اینک در جهان اسلام پیروان و مخاطبان فراوانی دارد و رویدادهای فرهنگی، دینی و اجتماعی سترگی را رقم زده است.
جنبش بیداری در عثمانی و ترکیه ، جنبش بیداری و شبهقاره هند که نویسنده در این فصل جنبشهای فکری و دینی در شبهقاره هند را واکاوی میکند که جنبشهای مهم ضد استعماری علمای هند، جنبشهای مربوط به بریتانیا و دفاع از هند در برابر بریتانیا اشارهشده است وجنبش بیداری در عربستان سعودی از جمله عناوینی است که موردبحث قرارگرفته و در فصل چهارم، جنبش بیداری در مصر مطرحشده ، همچنین جنبش بیداری در سودان، لیبی، تونس و مراکش از دیگر فصول این کتاب است .
بی تردید دستآوردهای بیش از دو قرن رویارویی، مجاهدت و اندیشه ورزی، با همه آزمونها، خطاها، فرازها و فرودهایی که داشته، سرمایهای ارجمند است که در بوته نقد عالمانه عیار آنها معین، و دستمایهای برای پیشرفت و خروج از بحران کنونی میگردد.
