خداوند متعال در آیه دهم سوره مبارکه طلاق فرموده است: «أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا ۖ فَاتَّقُوا اللَّهَ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ الَّذِينَ آمَنُوا ۚ قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا؛ خدا بر آنان عذاب سخت (جهنم) مهیّا ساخت، پس شما ای خردمندانی که ایمان آوردهاید از خدا بترسید (و راه طاعت پیش گیرید) که خدا برای (هدایت) شما ذکر (یعنی قرآن) نازل کرد» این آیه عجیبی است و با توجه به اینکه روز بعث پیغمبر اکرم است بنابراین بنا دارم با استفاده از این آیه نکاتی را درباره شخصیت فعالی همانند مرحوم آیتالله خسروشاهی بیان کنم. خداوند فرموده این رسول به سوی بشر آمده است و شما توجه کنید که دین دارای دو رکن است که هر دو پایهاش ذکر است؛ یعنی یک پایه آن خود قرآن است که باید تفسیر و اجرا شود و رکن دوم، تبیین است.
به تعبیر بسیار زیبای علامه عسکری از این آیه که ایشان نیز از علمای تقریبی دنیای اسلام بودند، ما یک وحی قرآنی داریم که متن دین و اصل آن است و دیگری وحی بیانی است که به بیان متن میپردازد. قرآن یک متن مقرب است که نه تنها مقرب بین مذاهب اسلامی بلکه خواهان وحدت بشر است. اگر قرار است انسانها با هم باشند که این هدف اسلام است هیچ راهی غیر از توجه به این متن قدسی و آسمانی ندارند.
اگر بخواهید یک متن قدسی را تبیین کنید به وحی نیاز دارید و اگر عنصر تقوا وجود داشته باشد رفته رفته در فضایی قرار میگیرد که امر قدسی را به شکل قدسی فهم و تبیین کند. مراد از تبیین نیز این است که معنی کنیم منظور خداوند از این سخنان چیست. این وظیفه در درجه اول به پیامبر اکرم(ص) واگذار شده است. پیامبر(ص) نیز قطعاً مراد و منظور شخصی خود را بیان نکرده و تفسیر به رأی نمیکند چراکه منجر به تفرقه و دعوا خواهد شد.
کلام الهی برای این آمده که آنگونه خداوند میخواهد معنا شود و این اصلی کاملا روشن و واضح است. گوینده از سخن خود مرادی دارد که باید عین آن تبیین شود لذا جا دارد بشر به میزان بیشتری در آن اندیشه کند؛ به ویژه در عصری که معتقدیم دوران فرامدرن و فراتجدد و با انقلاب اسلامی دوران برگشت به دین فرا رسیده است باید به میزان بیشتری در این زمینه به تأمل بپردازیم. انسان باید بپذیرد که همانگونه که متن آسمانی است فهم نیز باید آسمانی است. این همان چیزی است که علمای موفق از جمله عالم فرهیخته مرحوم آیتالله خسروشاهی متوجه آن بودند.
انشاءالله خداوند کمک کند که بشر به دور از مذهبگرایی و حزبگرایی این موضوع را درک کند که متنی قدسی به نام قرآن و خانهای قدسی به نام کعبه وجود دارد و بر اساس آنها معنا را درک و توجه کند که خدا چه میگوید نه اینکه آنچه دوست داریم را در زبان خدا بگذاریم و بگوییم دین باید حتماً زمینی و آلوده شود چراکه دین آمده تا قدرت و سیاست را دینی و انسان را الهی کند.
