نوع كتاب : كتابهاي عمومي
سال و نوبت چاپ : اول / زمستان 1395
تعداد صفحات : 376
اين كتاب جلد سوم از مجموعه «حديث روزگار» است كه مربوط به خاطرات مستند استاد خسروشاهي درباره دو دهه اول زندگي اش و حاصل جلسات گفتگوي كارشناسان مركز اسناد انقلاب اسلامي شعبه قم با استاد خسروشاهي است. استاد خسروشاهي در اين ده جلسه به موضوعات زير پرداخته است:
خاندان و آغاز زندگي،
شرح زندگي ـ نوجواني،
آثار، تأليفات، ترجمه ها،
تكمله شرح زندگي و آشنايي با رجال خسروشاه،
علماي تبريز، پيشه وري، شاه، حوزه،
مساجد و تاريخ تبريز،
فرقه دموكرات آذربايجان، پيشه وري، بي ريا و احمد كسروي،
نهضت ملي ايران،
آيت الله بروجردي و حوادث كم،
آيت الله كاشاني، فدائيان اسلام، جبهه ملي و حزب توده و فرقه دموكرات.
در ادامه هم اسناد و تصاويري خاص و ناب از حوادث و فعاليت هاي دولت پيشه وري و فرقه دموكرات مي آيد و فهرست اعلام، اماكن و كتاب ها هم براي استفاده محققان و علاقمندان تاريخ ذكر مي شود.
استاد خسروشاهي درباره شخصيت و جايگاه پدرشان، مرحوم آيت الله سيد مرتضي خسروشاهي در منطقه تبريز و آذربايجان مي گويند: مرحوم والد از بزرگان علماي آذربايجان به شمار مي رفت و صاحب رساله عمليه و مكتب تدريس و تبليغ در مسجد معروف بازار تبريز بود. مرحوم آيت الله سيد مرتضي خسروشاهي واقعاً از بزرگان و علماي آذربايجان به شمار مي آمدند. در تقوا و زهد و ورع مشهور خاص و عام بودند. تهجّدشان هم دائمي بود و… ايشان در تبريز درس خارج [فقه و اصول] مي گفتند… ايشان خيلي معروف به فقه و فقاهت بودند و از آثار فقهي باقيمانده از ايشان هم معلوم است كه مرد مُلّايي بوده اند. در مسائل اجتماعي هم ايشان وارد بودند. در كمك به مردم فقير و طلاب بسيار كوشا بودند. خيلي به سياست علاقه اي نداشتند و دخالت نمي كردند و به همين دليل وقتي (محمدرضا) شاه بعد از فرار پيشه وري و اعضاي فرقه دموكرات به تبريز آمد و استانداري، همه علما را دعوت كرد كه به ديدن شاه بروند، ايشان نرفتند و گفتند من تاكنون ملاقاتي با حكّام نداشته ام و اكنون هم علاقه اي به اين امر ندارم. البته قبل از آن هم در جريان كشف حجاب كه در تبريز به عنوان «سال قيام» ناميده شد، ايشان را دستگير و به سمنان تبعيد كردند.
استاد خسروشاهي درباره فعاليت هاي پدر مي گويند كه در مسائل مبارزه با رضاخان يا فرقه دموكرات پدرم به جدّ دخالت داشتند؛ يعني دخالت در مبارزات مذهبي، اما در مسائلي از قبيل انتخابات مجلس شورا و انتخاب استاندار آذربايجان و ديدار مقامات دولتي و شهري و اين ها حتي اجازه نمي داد كه آنها به ملاقات شان بيايند يا ايشان ملاقات شان برود.
«تغيير مسير زندگي پس از آشنايي با آيت الله كاشاني»
استاد خسروشاهي در ضمن خاطرات دوران نوجواني و طلبگي اش از تأثير ويژه آيت الله كاشاني در زمينه فكر و مسير تحصيلي خود مي گويد: من يك روز خدمت ايشان رسيدم با مرحوم آقاي علي حجتي كرماني…، به ايشان گفتم كه آقا شما كه فقه و فقاهت تان مورد قبول همه علماي نجف و بزرگان علما بوده و اگر مي مانديد، بي ترديد يكي از مراجع مسلّم جهان تشيع بوديد، چرا نمانديد؟ چرا رساله عمليه ننوشتيد؟ و چرا در اين مسير حركت نكرديد؟ ايشان فرمودند: «بدبختي مسلمين از نبودن رساله عمليه نيست، اين همه ما در نجف و قم و مشهد و تهران رساله عمليه داريم، اگر با عمل با اين ها امور مسلمين اصلاح مي شد تا حال اصلاح شده بود و لذا من نخواستم رساله اي بر رساله هاي موجود اضافه شود.. من نجات اسلام و مسلمين را در بيرون راندن سگ هاي انگليسي ـ تعبير هميشگي ايشان در مورد انگليسي ها بود ـ از ايران و كشورهاي اسلامي مي دانم.»
برداشت من از سخن آيت الله كاشاني اين بود كه در مسير خدمت به اسلام و مسلمين، فقط رساله عمليه نمي تواند نجات بخش باشد و اين هشدار عملي مرا واقعاً تكان داد، آمدم فكر كردم كه نبايد خيلي دنبال اين بروم كه حتماً فقيه معروفي بشوم يا مرجع تقليد بشوم…
وي در اين گفتگو از اين كه چرا و چگونه به نويسندگي روي آورده است بيان مي كند و خاطرات فعاليت و همكاري با نشريات «مهد آزادي» تبريز، نشريات تهران به خصوص هفته نامه «نداي حق»، ماهنامه مجموعه حكمت قم، هفته نامه وظيفه، مجله «مكتب اسلام»، مجله «مكتب تشيع»، نشريه «معارف جعفري» و…
