کتاب نهضت آزاديستان و شهيد شيخ محمد خيابانی

حركت هاي اصلاحگرايانه تاريخ معاصر ايران همواره به رهبري و هدايت علما و مراجع ديني به راه افتاده است. نهضت مشروطيت ايران از جمله اين حركت هاست كه با پيشگامي علما و مراجع، براي بسط عدالت و جلوگيري از ظلم و ستم هيئت حاكمه و سلطه روزافزون خارجي به وجود آمد.

در اين نهضت علماي بسياري را در تهران و ساير شهرهاي بزرگ ايران مي توان برشمرد. در تهران علماي بزرگي چون آيات و علماي عظام : طباطبايي، بهبهاني و شيخ فضل الله نوري رهبري حركت را به عهده داشته در ساير شهرها هم مي توان حضور و هدايت علما را مشاهده كرد.

آذربايجان كه از كانون هاي مهم هويت شيعي ايران به حساب مي آيد در حركت عدالت خواهي مشروطه، مردم و علماي آن ديار همگام و همقدم با ساير نواحي ايران حضور تأثيرگذاري داشتند.

در ميان علماي آذربايجان شهيد شيخ محمد خياباني سرگذشت و تاريخ قابل توجهي دارد. او مبارزات خود را در صدر مشروطه شروع كرد و از تبريز به مجلس شوراي ملي راه يافت و از آن طريق مبارزات پردامنه اي با نفوذ و سلطه بيگانه داشت.

يكي از دلايل عمده خيزش خياباني، انعقاد قرارداد 1919م ميان ايران و انگليس بود كه طي آن ايران رسماً به كشور تحت الحمايه و مستعمره انگليس تبديل مي شد.

مركز اسناد انقلاب اسلامي بر اساس رسالت تاريخي خود تدوين و انتشار آثار مربوط به انقلاب اسلامي و پيشينه مبازرات علماي ايران، چاپ كتاب «نهضت آزاديستان و شهيد شيخ محمد خياباني»، تأليف استاد حجت الاسلام والمسلمين سيد هادي خسروشاهي مبادرت كرده است.

استاد خسروشاهي از جمله محققان و پژوهشگران نام آشناي مطالعات تاريخي و اسلامي است كه در ثبت و تبيين تاريخچه مبارزات اسلامي تلاش قابل ستايشي داشته است.