مراسم رونمایی از کتاب قدیمیترین شرح کلامی بر نهجالبلاغه اثر استاد خضرنبها سوم بهمن ماه با حضور شخصیتهای علمی و فرهنگی ایران و لبنان در سالن قدس مجتمع آموزش عالی امام خمینی در قم برگزار شد.
آیتالله احمد مبلغی، استاد سطح خارج حوزه علمیه در این مراسم در سخنانی با بیان اینکه این کتاب، کتاب مهمی است که اقوال کلامیه را جمعآوری کرده است، گفت: اهمیت این کتاب در توجه به نهجالبلاغه از منظر کلامی است و به همین دلیل هم تفسیر کلامی برای نهجالبلاغه خوانده شده است.
استاد سطح خارج حوزه علمیه بیان کرد: امروزه کلام، زیربنای حرکت و زندگی است، فلسفه گاهی به سمت یکسری امور کلی پیش میرود ولی کلام نهجالبلاغه کلام زندگی و عرفان، حرکت و پویایی و پاسخگویی به نیازهای انسان است لذا هر قدر کلام انفسی را در کنار کلام آفاقی احیا کنیم و توسعه دهیم، نسل جوان و انسان امروز بیشتر به معرفتی گره خواهد خورد که برای او زایش و پویایی دارد.
بازسازی نسخ قدیمی
حجتالاسلام والمسلمین رضا مختاری، استاد حوزه و رئیس مجمع کتابشناسی شیعه نیز در این مراسم گفت: نهجالبلاغه کتابی است که بعد از قرآن کریم بیشترین مقدار چاپ را دارد و هیچ کتاب دیگری به این میزان چاپ نشده و به هیچ کتابی هم به اندازه نهجالبلاغه(البته بعد از قرآن) به لحاظ نسخهبرداری و شرح نویسی، تعلیقهنویسی، ترجمه و مستدرک و … اهتمام وجود نداشته است.
وی با بیان اینکه این کتاب در بین شیعه، در جهان اسلام و حتی در ادیان دیگر در اولویت معرفت و شناخت بوده است، افزود: اگر سیدرضی فرمایشات امام علی(ع) را تلخیص و گزیده نکرده بود، به کتابی ۲۰ تا ۳۰ جلد تبدیل میشد که مانند بحار بود و همین سبب میشد تا نشر و پخش امروزی را نداشته باشد و اینقدر مورد توجه نباشد.
حجت الاسلام مختاری بیان کرد: اولین شرح کلامی از مرحوم وبری است که نسخه خطی آن موجود نیست، ولی مرحوم بیهقی، کلمات وبری را در معارف نهجالبلاغه نقل کرده و این معارف را هم مرحوم دانشپژوه در چند دهه قبل تصحیح کرده و از سوی کتابخانه آیتالله مرعشی چاپ شد ولی چون دانشپژوه ادیب، عرب نبود و از طرفی نسخه مصحح هم نداشت، چاپ مغلوطی بود لذا از اسد الطیب از فضلای عراقی مقیم قم آن را تصحیح کرد و توسط دفتر تبلیغات اسلامی چاپ شد.
مختاری بیان کرد: اخیرا در بلاد اسلامی رایج شده که کتب مفقوده را به وسیله جملات و کلماتی که از آن در آثار دیگر موجود است بازسازی میکنند به گونهای که الان ما دهها کتاب بازسازی شده داریم، مانند مقتل ابی مخنف که از بین رفته ولی به وسیله تاریخ طبری و کتب دیگر که نصوص آن را ذکر کردهاند، بازسازی شده است.
اهمیت نسخه قدیمی تفسیر کلامی نهجالبلاغه
آیت پیمان، دبیر شورای دینپژوهان کشور نیز در این مراسم در سخنانی گفت: این اثر قدیمیترین شرح کلامی نهجالبلاغه مربوط به قرن ششم است که احمد بن محمد وَبَری از مفسران بزرگ نهجالبلاغه به شرح اندیشههای کلامی آن پرداخته است.
وی افزود: اهمیت کتاب شرح نهجالبلاغه وبری از آن جهت است که اندیشههای کلامی نهجالبلاغه را که درک آن دشوار است و نیاز به توضیح دارد، شرح و تبیین کرده است.
پیمان بیان کرد: آنچه بر اهمیت شرح وبری بر نهجالبلاغه میافزاید، این است که سه شخصیت معروف از مفسران نهجالبلاغه، یعنی بیهقی، قطبالدین الکیدری و ابن عتایقی سخنان او را در کتابهای خود نقل کرده و به آرای او توجه ویژهای داشتهاند.
رئیس مجمع جهانی شیعهشناسی گفت: این نشان میدهد که شرح نهجالبلاغه توسط وبری جایگاه مهمی داشته است تا جایی که مورد توجه مفسران نهجالبلاغه قرار گرفته است. البته متاسفانه شرح نهجالبلاغه وبری با گذشت زمان از بین رفته است و اکنون نسخهای از آن موجود نیست.
وی تاکید کرد: آن چه جناب خضر نبها، نویسنده و گردآورنده ارجمند این کتاب انجام داده، این است که به سراغ سخنان و آرایی از وبری که در کتاب بیهقی منعکس شده رفته و آنها را در قالب این کتاب مورد نظر با فصلبندی علمی و توضیحات و شرح کافی در حاشیه ارائه کرده است.
پیمان افزود: هدف از رونمایی این کتاب نشان دادن اهمیت و جایگاه کلام نهجالبلاغه، تمایز شرح کلامی وبری از حیث علمی در مقایسه با شرحهای کلامی دیگر از نهجالبلاغه، توضیح و تحلیل مفقود شدن نسخههای کتاب وبری و توضیح و تبیین اهمیت و جنبههای مثبت کتاب مخطوط مطوی است.
