حوزه هاى علميه در گذشته وحال كانون اصلى نقد و انتقاد از عملكرد دولت ها وسياست هاى جارى در مملكت بوده وهستند ومراجع وعلماء وصاحب نظران حوزوى با نقد ونظرهاى خود وگاه با انتقادات تند خويش دولتمردان و وزرا و مديران مختلف را به چالش كشيده اند . در پى اين انتقادات ، گاهى طلاب جوان و ديگر فعالان جامعه به تأسى از بزرگان حوزه وارد گود انتقاد ومخالفت شده و دامنه انتقاد را به حدى گسترش داده اند كه از ماهيت سازنده ومثبت خارج شده وبه تند رويها وبعضى افراط گريهاى پر ضررهم انجاميده است .
اصل رويكرد نقادى ونظريه پردازى وحساسيت داشتن به امور مردم وجامعه وتذكرضعف هاى مديريتى توسط علما، بسيار بجا وضرورى بلكه حياتى مى باشد. زيرا رشد وتوسعه وپيشرفت در همه دولت ها بستگى قطعى به اين نقد ونظرها دارد . البته بايد مرز ظريف نقد از تخريب دقيقا رعايت شود وبديهى است كه بايستى انگيزه وهدف منتقد اصلاح وبهبود باشد نه تضعيف وتخريب واين نيز همواره مورد تاكيد بزرگان دينى ما بوده است.
از آنجا كه نظام ما اسلامى است وروحانيت در همه مراحل انقلاب وپى ريزى نظام واداره امور در تمامى قوا حضور ونقش عينى دارد ، طبيعى است كه خوب وبد همه چيز در نظر مردم به پاى روحانيت گذاشته شود كه شده است .
بايد از اين حقيقت وواقعيت غفلت نكنيم كه آنگاه كه بزرگان روحانيت ومراجع عظام از اوضاع فرهنگى واخلاقى ويا اقتصادى ومعيشتى ويا سياسى واجتماعى در كشور انتقاد ميكنند ، در ميان توده هاى مردم زمزمه ميشود كه مگر همه چيز در دست خودشان نيست ، چه كسى بايد اوضاع بد را درست كند ؟
اما سؤال ها وانتقادات جدى ترى هم به حوزه ومديران عالى آن وارد بوده است كه هيچگاه به صراحت از تريبونهاى رسمى ويا در رسانه ها ومحافل ومجالس عمومى با جرأت بيان نشده اند .
بنا براين بخشى از سخنان آقاى دكتر روحانى را در ديدار نخبگان حوزوى با ايشان در سفر رسمى به قم (٧/١٢/٩٣) در مدرسه فيضيه ، نوعى فتح باب در انتقاد رسمى از كم كاريهاى حوزه در مسايل مهم فكرى ونظريه پردازى تلقى ميكنيم .
رییس جمهور در آن ديدار مهم، به تحولگرایی شهید بهشتی در حوزههای علمیه و تشویق طلاب به فراگیری دروس جدید اشاره کرد و خاطر نشان کرد: ( امام نیز با تحولگرایی خود این نظریه را ارایه کرد که اسلام قادر است که جامعه امروزی را اداره کند و با این تأکید خود راه را پیش روی ما باز کرد. تأکیدی که حضرت امام خمینی(ره) در مسأله کفایت نکردن اجتهاد مصطلح برای اداره جامعه و کشور داشتند، راه و مسیر را به ما نشان میدهد.
دکتر روحانی با بیان اینکه امروز صدها مسأله پیش روی اداره کشور، وجود دارد که شما علما باید آن را حل کنید، گفت: یکی از مسایل مهم، موضوع اقتصاد است که در گذشته بیشتر در تجارت خلاصه میشده است و علما در زمان گذشته نظریهپردازیهای جامع و مستحکمی در تمام ابعاد مسأله تجارت و فرضیات مختلف آن مطرح کردند، اما امروز تجارت تنها گوشه کوچکی از اقتصاد است و لازم است علما در موضوعات مختلف از جمله بانک، سرمایهگذاری، صنایع و معادن به نظریهپردازی و حل و فصل مشکلات بپردازند.
رییس جمهوری با جامع و مستحکم توصیف کردن، کتاب المکاسب (در زمان خودش) و با طرح این سوال که امروز نیاز به کتابهای الصنایع و المعادن و کتابهایی در دیگر زمینهها داریم، اضافه کرد: امروز در سیاست خارجی، پیچیدگیهای زیادی داریم که شما باید آنها را حل و فصل کنید. امروز مسایل مهم و استراتژیکی داریم که پس از ۳۶ سال هنوز نیاز به تدوین و تشریح دارند. (!؟)
دکتر روحانی با اشاره به اینکه شاید شما بگویید، مقام معظم رهبری یا شورای عالی انقلاب فرهنگی یا نهادهای مشابه برخی مشکلات را حل و فصل کردند، خاطر نشان کرد: این حرف درستی است، اما اصل کار نظریهپردازی بر عهده علماست. ما این همه عالم و استاد در حوزههای علمیه داریم، اما درس خارج حوزهها هنوز همان است که از قدیم بوده است. این مباحث لازم و محترم است، اما ضروری است مسایل روز نیز در دروس حوزهها دیده شود.)
اينك بار سنگين اين مطالبه جدى جمهور مردم ونخبگان آحاد ملت كه از زبان رئيس جمهور بيان گرديد به عنوان يك مسؤليت اساسى به دوش مديران حوزه هاى علميه عرضه شده است وانتظار مى رود پاسخى اميد بخش وتحول آفرين براى جامعه امروز و فردا ارائه فرمايند.
