نزدیک به بیست سال است که از راهاندازی رشتههای تخصصی در حوزه علمیه میگذرد؛ طرحی که به ابتکار و پیشنهاد برخی از علمای حوزه سبب شد بسیاری از طلاب در مؤسسههای فقهی، کلامی، تاریخی و … حضور بیابند و تقریبا شبیه آنچه در دانشگاهها اتفاق میافتد دروسی را بگذرانند و در پایان با ارائه پایاننامه موفق به اخذ مدرک تخصصی شوند. این طرح اما با مخالفانی هم داشته است.
به گزارش دینآنلاین، تعداد رشتههایی که به صورت تخصصی در حوزه ارائه میشوند رو به افزایش است. این خبر را آیتالله سیدهاشم حسینی بوشهری صبح سه شنبه در نشست خبری با خبرنگاران گفت: “حدود ۲۰ سال قبل اولین اقدام برای ثبت نام رشته های تخصصی در حوزه های علمیه آغاز شده و در ابتدا، رشتههای تخصصی محدود بود ولی هر سال بر تعداد مراکز و رشتههای تخصصی افزوده شد.”
حسینی بوشهری در اهمیت برگزاری این رشتههای تخصصی معتقد است: امروز دانشهای مختلف حوزوی، حتی فقه و اصول که دانش مرسوم حوزههای علمیه است نیاز به تخصصی شدن دارد زیرا دامنه رشتههای هر کدام از دانش فقه، گسترده است.
مدیر حوزههای علمیه سراسر کشور با بیان اینکه ما ناگزیزیم طلبههای علوم دینی را در برخی زمینهها، صاحبنظر کنیم بهگونهای مستند راهاندازی این رشتههای تخصصی را تأکید مقام معظم رهبری میداند که خواستهاند حوزه علمیه به سمت تخصصی شدن پیش برود.
این عضو خبرگان رهبری، توسعه کمی این مراکز تخصصی را از ضرورتهای حوزههای علمیه میداند و معتقد است: امروز طلبهها در زمینههای مختلف روانشناسی، جامعه شناسی و… مشغول به تحصیل و ارائه خدمات هستند.
حسینی بوشهری در انتقاد به رویکرد فعلی حوزههای علمیه که گاه هجده سال طول میکشد تا طلبه در درس اصول شرکت کند و به درجه اجتهاد برسد از شیخ مفید یاد میکند که میگفتند «جامع المعقول والمنقول» است و به گفته او، اگر آن روز کل کتاب مباحث اصولی در یک کتاب معالم خلاصه میشد، امروز گاهی طلبهها ۱۸ سال باید در درس اصول شرکت کنند تا به درجه فقاهت برسد.
این در حالی است که برخی دیگر از اساتید حوزه روی خوشی به این نوع طرحها نشان نمیدهند. آنها به روش اجتهاد سنتی معتقدند. شاهدشان نیز نداشتن خروجیهای کیفی طرحهای اینچنینی است.
این اساتید حوزه که بیشتر امروز آنها را در گروهی به نام “نشست اساتید حوزه” مییابیم معتقدند دانشگاه کردن حوزه، طلبه را از باسواد شدن و حوزه را از هویتش دور میکند.
استاد نایینی یکی از اساتید سطوح عالی حوزه علیمه قم است که در نقد روند تخصصی شدن حوزه سخن می گوید: «بگذارید حوزه به سنتهای اصیل خودش عمل کند حوزه را از هویتش دور نکنید. سنخ حوزه با برنامههای دانشگاه همخوانی ندارد. این مریض روز به روز دارد به یک آدم محتضر تبدیل میشود. بگذارید حوزه به سنتهای اصیل خودش عمل کند تا از آن افراد ملّا بیرون بیاید. اشکالی ندارد؛ هرچه عیب و ایراد دارد، کمک میکنیم برطرف شود. حوزه را از هویتش دور نکنید. در سیستم سنتی طلبه محقق بار میآمد. آرام آرام، حلقههای درس از دو ـ سه نفر شروع میشد، یواش یواش میشد پنج نفر، بیست نفر، سی نفر، چهل نفر، تا میرسید به درسهای بالا.»
گفته میشود برخی از مراجع قم و اساتید سرشناس حوزه علمیه قم در اعتراض به تغییرات روشی در نظام آموزشی حوزههای علمیه، در پی آن هستند که پایههای نشست اساتید را تقویت کنند.
