تكنولوژى فرصتها، چالشها (1)
حسن دلاكه
از ابتداى خلقت، هنگامى كه انسان به تدريج قادر به شناسايى توانايىهاى ذاتى و فطرى خود شد و اولين اقدامات را براى حفظ وجود خود از خطرات و رفع نيازها انجام داد شايد خودش هم نمىدانست كه چه نيروى خارقالعاده و توانايى خاصى را خداوند در وجودش به وديعه نهاده است كه به وى قدرت «ساختن»، «ايجاد كردن» و «اختراع كردن» را مىدهد.
در حال حاضر، محصول اين توانايى ويژه بشر را در قالب تكنولوژى در تمام ابعاد زندگى خود مشاهده مىكنيم، از آن بهره مىبريم وحتى تحتتأثير مضرات آن قرار مىگيريم. يكى از ويژگىهاى تكنولوژى اين است كه جايگاه ممتازى در آشكار ساختن مراحل گوناگون تاريخ حيات بشرى داشته است.
دين به عنوان يكى از ابعاد اصلى زندگى انسان نه تنها از اثرات تكنولوژى ايمن نمانده، حتى آن را نيز به خدمت درآورده است. به اين معنى كه با اختراع خط به عنوان يك تكنولوژى برتر در دوران اوليه تاريخ، آموزهها و عقايد و مبانى دين، امكان ثبت و ترويج براى نسلهاى آينده را پيدا كرد.
اختراع خط موجب شد آموزهها و عقايد دينى را به افراد بيشتر و براى مدت طولانىتر بتوان ارائه نمود و همچنين عينيت و اصالت معارف دينى از طريق ثبت و نگارش حفظ مىشود. البته بايد توجه داشت كه نسخهبردارى مداوم از متون دينى، كارى طاقتفرسا بود و از طرف ديگر در حين نسخهبردارى امكان دخل و تصرف و تحريف عقايد دينى وجود داشت؛ لذا اين تكنولوژى پيامدهاى منفى را نيز به همراه داشت.
با اختراع دستگاه چاپ توسط گوتنبرگ، امكان چاپ متون دينى و توزيع آن براى افراد بيشترى فراهم آمد و در سايه اين اختراع افراد خود مستقيماً مطالب و معارف دينى را مطالعه مىكردند و مبلغان دينى هم حداكثر استفاده را از اين فناورى در جهت اشاعه بيشتر معارف دينى نمودند.
نوع و ميزان تأثير تكنولوژى بر دين در دنياى معاصر
در قرون حاضر يعنى از ابتداى قرن بيستم كه وسايل ابزارى و شنيدارى پا به عرصه حيات انسان گذاردند، تبليغ دين و انتقال مفاهيم دينى نيز شكل ديگرى به خود گرفتند. بدينسان امكان به تصوير كشيدن ماهيت وقايع دينى و تاريخى مرتبط با دين فراهم آمد و حوزه و ميدان ترويج و تبليغ دين نيز به نحو چشمگير افزايش يافت.
در حال حاضر شبكه اطلاعرسانى جهانى (اينترنت) به عنوان يكى از جديدترين و گستردهترين رسانههاى ارتباط جمعى پا به عرصه اين كره خاكى گذارده است. اينترنت بارزترين ميوه پيشرفت تكنولوژى در عرصه انقلاب ارتباطات به شمار مىآيد، زيرا هرگز در تاريخ زندگى بشر امكان نداشت بتوان اين حجم از اطلاعات را براى تمامى انسانها در يك زمان ارائه كرد. از اين نظر اينترنت را مىتوان يك فناورى بىبديل و بىعيب و نقص دانست.
در بررسى رابطه اينترنت و دين مىتوان به دو جنبه اصلى توجه كرد. يكى اين كه به پيامدهاى مثبت استفاده از اينترنت براى ترويج انديشهها و مبانى و عقايد دينى نگاه كرد، ديگر اين كه اثرات منفى و مخرب اين رسانه را بر دين شناسايى نمود؛ نتيجه اين كه از فرصتهايى كه اينترنت ايجاد كرده استفاده نمود و در مقابل مخاطرات و اثرات منفى آن چارهانديشى كرد.
پيامدهاى مثبت و اثرات مطلوب اينترنت بر دين
مهمترين ويژگى اينترنت كه آن را از ساير اشكال وسايل ارتباط جمعى متمايز مىسازد اين است كه اينترنت رسانهاى فراگير با شرايط مختلف، مناسب و هميشه در دسترس مىباشد. مىباشد. از زمانى كه اتصال به اينترنت به وسيله رايانههاى شخصى امكانپذير شده، هر فرد به راحتى مىتواند اطلاعات، رويدادها و اخبار موردنظر خود را در منزلش دريافت و دنبال كند.
در حال حاضر شمار منابع و سايتهاى دينى در اينترنت روز به روز در حال افزايش است و در بيشتر سايتهاى اينترنت ممانعتى براى ترويج عقايد دينى و ابراز آنها وجود ندارد. به اين خاطر مردم، اطلاعات دينى مورد نيازشان را كه تاكنون نمىتوانستند از طريق ديگر به دست آورند الان به راحتى مىتوانند كسب كنند. علاوه بر آن افراد مىتوانند به كمك پست الكترونيك يا گفت و گوى اينترنتى به راحتى درباره عقايد و مباحث مورد نظر با يكديگر مبادله اطلاعات و مباحثه كنند و در سايه اين تعاطى افكار موجبات رشد معارف دينى خود را فراهم آورند.
در حال حاضر در كشور خودمان سايتهاى مختلف در زمينه برنامهها و مراسم مذهبى، اطلاعات و منابع دينى، سايتهاى پاسخگويى سئوالات شرعى و… وجود دارد.
اثرات و پيامدهاى منفى اينترنت بر دين
در حال حاضر عدهاى بر اين باورند كه اين تكنولوژى ممكن است به صورت بالقوه داراى پيامدهاى خطرناكى در زندگى مردم باشد. اينترنت به اين خاطر كه امكان شناخته نشدن افراد را فراهم مىآورد، موجب شده هر فرد با هر عقيده و فكر اجازه داشته باشد كه ابراز نظريه و افكار خود در اينترنت بپردازد و به انحرافات عقيدتى و دينى ديگران دامن بزند.
با توجه به جوان بودن اين تكنولوژى هنوز راهبرد مشخصى براى چگونگى استفاده نوجوانان و جوانان از اينترنت انديشيده نشده است كه اين امر پيامدهاى منفى را به دنبال دارد؛ زيرا تصاوير و اطلاعاتى را كه براى كودكان و نوجوانان بسيار خطرناك و گمراهكننده است به راحتى در اختيار آنها قرار مىدهد.
در مطالعه رابطه دين و اينترنت بايد به يك نكته اساسى توجه داشت و آن اين كه اينترنت توانايى انتقال معارف دينى عميق ندارد و استفاده يك جانبه از اينترنت ممكن است موجب زدوده شدن برخى صورت عملى و عبادى دين شود؛ يعنى هيچگاه نمىتوان رشد معنوى را به انتقال و دريافت مطالب دينى و تعالى انديشههاى دينى از طريق اينترنت محدود كرد؛ زيرا استفاده از اينترنت در دين هيچگاه نمىتواند به اندازه انجام فرائض دينى در تربيت دينى و تعالى معنوى انسان مؤثر باشد. يكى ديگر از معايب اينترنت اين است كه چون همهگونه اطلاعات در آن وجود دارد، دستيابى به مطالب مورد نظر در امور دينى از آن كمى مشكل است.
به عنوان آخرين نكته بايد گفت ماهيت تغييراتى كه اينترنت بر نحوه انتقال مبانى دينى ايجاد مىكند، سؤالى است كه نياز به تحقيق و بررسى دارد و بدينسان چارهانديشى درباره پيامدهاى منفى اينترنت در زندگى انسان و ابعاد دينى و معرفتى آن بسيار ضرورى به نظر مىرسد.
نرمافزار قرآن در اينترنت (2)
امروزه با رشد و گسترش اينترنت،مراكز،مؤسسات وافراد گوناگون، اطلاعات و منابع ارزشمندى را در زمينه قرآن و معارف الهى در قالبهاى مختلف بر روى اين شبكه جهانى منتشر كردهاند. ولى استفاده مطلوب از آنها نيازمند آشنايى با نحوه شناسايى و بازتاب بهينه اطلاعات و جستجوى كارآمد در اينترنت است. افزون بر اينكه چنين كارى مستلزم صرف هزينه و وقت زيادى مىباشد.
بخش پژوهش شبكه جهانى نور براى رفع اين مشكل مجموعهاى از بهترين و تازهترين اطلاعات و پايگاههاى قرآنى را شناسايى،ارزيابى و طبقهبندى كرده و گزيدهاى از آنها را در قالب نرمافزارى تحت عنوان «قرآن در اينترنت نسخه 3» ارائه كرده است تا ضمن دسترسى سريع و آسان علاقهمندان و قرآن پژوههان گرامى، آنان را با قرآن و پايگاههاى قرآنى اينترنت آشنا كند.
در اين نرمافزار، ضمن بهرهگيرى از اطلاعات ارزشمند و منتوع پيش از 65 پايگاه قرآنى معتبر، مراحل پيادهسازى، تصحيح و تنظيم اطلاعات و برنامهنويسىهاى لازم براى افزودن قابليتهاى مورد نياز كاربران انجام شده است.
اميدواريم كه با اتكا به خداوند متعال، اين نرمافزار را همزمان با آغاز ماه بهار قرآن به جامعه قرآنى عرضه كنيم.
نسخه 2 اين نرمافزار در حدود دو سال پيش عرضه شد كه در نمايشگاههاى داخلى مورد استقبال شايانى قرار گرفت.
گفتنى است كه اطلاعات موجود در اين نرمافزار، به جز در موارد اندكى با اطلاعات نسخه 2 كاملا متفاوت است.
محتوا و امكانات نرمافزار
قابليتها مهم اين نرمافزار در قالب 12 بخش طبقهبندى شده و طىّ 12 گزينه در صفحه آغازين نرمافزار قرار گرفته است. ذكر اين نكته لازم است كه گزينههاى صفحه آغازين برنامه، با محيط كارى سه زبانه:فارسى، عربى و انگليسى قابل مشاهده مىباشد. اينك به بيان امكانات و قابليتهاى مهم بخشهاى مختلف اين نرمافزار قرآنى مىپردازيم.
دانشنامه: صفحه دانشنامه كه برجستهترين قسمت نرمافزار محسوب مىشود، از طريق آرم ميانى صفحه آغازين قابل دسترسى است. دانشنامه، برنامه جامعى است كه در بردارنده اطلاعات زير مىباشد:
الف) متن كامل قرآن كريم با خطّ عثمان طه؛
ب) دورههاى كامل ترجمه تفسير الميزان و تفسير نمونه؛
30 ترجمه كامل از قرآن به 22 زبان مختلف شامل: 2 ترجمه فارسى از آيت الله مكارم شيرازى و استاد محمد مهدى فولادوند، 8 ترجمه انگليسى و ترجمههاى اردو، اسپانيايى، آلبانيايى، آلمانى، ايتاليايى، بوسنيايى، پرتقالى، تركى، ژاپنى، چينى، سواحلى، فرانسوى، فنلاندى، هلندى، اندونزيايى، برزيلى، روسى، لهستانى و مالايى؛
ج) دوره ترتيل كامل با صداى استاد ابوبكر الشاطرى.
شيوه كار در اين بخش چنين است كه ابتدا از طريق كادر فهرست سورهها، سوره مورد نظر انتخاب شده و همزمان با نمايش متن آيات، ترتيل آن سوره نيز پخش مىشود. سپس مىتوان با استفاده از كادر مربوط ترجمه دلخواه را انتخاب كرد، كه در اين صورت ترجمه سوره انتخابى در كادر نخست، در پايين سوره ظاهر مىگردد. براى مشاهده تفسير سوره فعال، مىتوان از گزينه مربوط به تفسير، يكى از تفاسير نمونه با ترجمه الميزان را برگزيد.براى گوش دادن به تحقيق آموزشى و تلاوتهاى مجلسى، پس از انتخاب گزينه چهارم(تحقيق آموزشى جزء سىام) و گزينه پنجم (تلاوتهاى مجلسى) بايد سورههاى مورد نظر را از كادر فهرست سورهها انتخاب كرد.
تلاوت: ابن بخش مشتمل بر موارد زير مىباشد:
الف) متن كامل قرآن كريم به خطّ عثمان طه؛
ب) دو دوره ترتيل كامل با صداى استاد غامدى و استاد شاطرى؛
ج) تحقيق آموزشى جزء سىام با صداى استاد عبدالباسط؛
كتابخانه: يكى از مهمترين بخشهاى نرمافزار، كتابخانه است كه شامل امكانات زير است:
الف) كتاب: در اين قسمت، متن كامل 90 جلد كتاب در زمينه علوم و معارف قرآنى به زبانهاى: فارسى (44 جلد)، عربى (27 جلد) و انگليسى (19 جلد) موجود مىباشد.
ب) كتابشناسى: كه به معرفى بيش از 750 كتاب در مورد قرآن و معارف قرآنى مىپردازد.
ج) پاياننامه: در اين قسمت 1000 پاياننامه قرآنى معرفى شده است.
د) مجله: در بخش مجله، متن كامل 60 شماره مجله قرآنى از 6 عنوان مجله مختلف قابل دسترسى مىباشد.
مقالات: از جمله قسمتهاى با ارزش اين برنامه مقالات مىباشد. در اين بخش، متن كامل 770 عنوان مقاله در زمينه علوم و معارف قرآنى در سه زبان: فارسى (660 عنوان)، عربى (55 عنوان) و انگليسى (55 عنوان) در دسترس محققان مىباشد. شايان ذكر است كه به دليل زياد بودن مقالات فارسى، از دو طريق نويسنده و موضوع قابل دسترسى مىباشند؛ مقالات فارسى علاوه بر اينكه بر اساس نام خانوادگى نويسنده مرتب شده در 22 موضوع مختلف نيز طبقهبندى گرديده است.
احاديث قرآنى: اين گزينه شامل 47 گروه از احاديث مختلف مربوط به قرآن و فضيلت آن به صورت موضوعى؛ در سه زبان: فارسى، عربى و انگليسى مىباشد. از جمله اين موضوعات مىتوان به نمونههاى زير اشاره كرد: احاديثى درباره بسم اللّه الرحمن الرحيم؛ تلاوت كنندگان قرآن، تعليم و تعلم قرآن، آموزش قرآن به جوانان و فرزندان، استشفا به قرآن فضيلت و اكرام قرآن، فضيلت حافظان و مونسان قرآن، گوش دادن به قرآن، وجود قرآن در منازل، تفكر در مفاهيم قرآن و پند گرفتن از آن و قرآن و اهل بيت(ع).
پرسش و پاسخ: بخش پرسش و پاسخ، مشتمل بر 300 سؤال و جواب و احكام و استفتائات قرآنى در زبان فارسى (291 مورد) و عربى (9 مورد) مىباشد.
تابلوهاى هنرى: اين بخش، شامل 83 تابلوى زيباى هنرى مربوط به قرآن و آيات و مفاهيم قرآنى مىباشد كه در دو شكل كوچك و بزرگ قابل مشاهده است.
نسخههاى خطى: در اين قسمت نيز 107 نسخه خطّى قرآن در دو شكل بزرگ و كوچك قابل مشاهده است.
قصههاى قرآن: كه مشتمل بر بازگويى 45 حكايت و داستانهاى آموزنده قرآنى به صورت صوتى تصويرى براى نوجوانان مىباشد.
نقاشىهاى كودكان: در اين قسمت بيش از 150 نقاشى در مورد مفاهيم و قصههاى پيامبران در قرآن به صورت موضوعى ارائه شده است.
مراكز و مؤسسات: 15 مورد از مؤسسات و مراكز علمى، آموزشى، تحقيقاتى و خدماتى در زمينه قرآن، در اين گزينه معرفى گرديده است.
پايگاههاى قرآنى: در اين قسمت، براى راهنمايى كاربران اينترنت در زمينه 104 پايگاه قرآنى در سه زبان: فارسى، عربى و انگليسى شناسايى و به طور اجمالى معرفى شده است. قابل توجه است كه اين قسمت از برنامه در واقع، بخش قرآن پايگاه «راهنماى پايگاههاى اسلامى» مىياشد. پايگاه مذكور يكى از بهترين منابع اينترنتى در خصوص معرفى پايگاههاى اسلامى مىباشد كه در حال حاضر بيش از 1000 پايگاه برتر شيعى را در قالب چهارده گزينه طبقبندى و به طور اجمالى معرفى كرده است. از جمله اين گزينهها، نمونههاى زير را مىتوان يادآور شد: قرآن، اهل بيت، حديث، احكام، عقايد، علما و بزرگان، فرهنگ و تمدن، كتاب و كتابخانه و مراكز پژوهشى.
پايگاههاى قرآنى در اينترنت (3)
با شكلگيرى شبكههاى رايانهاى و افزايش حجم اطلاعات، پديده «انقلاب اطلاعات» به وقوع پيوست و اينترنت بهترين وسيله براى صدور اين مجموعه عظيم اطلاعاتى شناخته شد. گرچه در اين ميان، اطلاعات عرضه شده متفاوت بوده و تشخيص اطلاعات درست از نادرست كار چندان سادهاى نيست، ولى بايد گفت كه اكنون اينترنت با شكوهترين دوران خود را سپرى مىكند و هر چند ميزان استفاده از اطلاعات در مقايسه با رشد توليد روز افزون آن بسيار كمتر است، اما مراجعاتى كه به اينترنت مىشود و نيز سرعت روزافزون آن، بسيار زياد است.
پايگاههاى اسلامى در عين تنوع و گستردگى و تفاوتهايى كه در اهداف و فعاليتهاى خود دارند، همگى بخشى از پايگاه خود را به قرآن و علوم قرآنى اختصاص دادهاند. در اين نوشتار بر آنيم كه ابتدا به طور خلاصه به معرفى مهمترين پايگاهها و صفحات قرآنى شيعه در اينترنت پرداخته و در پايان به جمعبندى و نتيجهگيرى بپردازيم.
قبل از ورود به بحث، بيان اين نكته لازم است كه پايگاههاى مربوط به قرآن را در يك نگاه كلى به دو دسته مىتوان تقسيم كرد:
الف) پايگاههايى كه تنها در زمينه قرآن فعاليت دارند؛
ب) پايگاههايى كه در كنار موضوعات گوناگون به قرآن نيز پرداختهاند.
در معرفى پايگاهها سعى شده است تا پايگاههايى كه حجم قابل ملاحظهاى از مطالب خود را به قرآن اختصاص دادهاند مقدم شوند. البته همان طور كه قبلا گفته شد برخى از اين پايگاهها به عنوان يك پايگاه قرآنى محسوب بلكه در كنار مطالب ديگر خود، قرآن هم بخشى از آن پايگاه است. اما در عين حال مىتوان به اين بخش به مثابه يك پايگاه مستقل نگريست.
1. پايگاه الشيعه
WWW.alshia..com/ html/far/main/index.htm/?quaran&1
اين پايگاه از جمله مهمترين و بزرگترين پايگاههايى است كه در كنار چند موضوع ديگر، فضاى قابل ملاحظهاى را به قرآن و موضوعات قرآن اختصاص داده است. مطالب اين پايگاه به 18 زبان زنده دنيا عرضه مىشود كه مهمترين عناوين صفحه قرآن آن عبارتنداز:
متن كامل قرآن با قابليت جستجو در متن و ترجمه همزمان با امكان استماع ترتيل قرآن با صداى 6 استاد؛
ترتيل قرآن كريم با صداى 5 قارى مشهور و تلاوت مجلسى توسط 49 قارى؛
آموزش روخوانى و حفظ؛
زندگىنامه كوتاهى درباره تعدادى از حافظان و قاريان قرآن؛
ارائه برخى از كتابهاى تفسيرى ازجمله برگزيده تفسير نمونه، تفسير كوثر، طبقات مفسران شيعه و مقالاتى در زمينه قرآن؛
معرفى مترجمان قرآن به زبانهاى: انگليسى، فرانسوى و آلمانى.
2. پايگاه حوزه
WWW.hawzah.net/per/Q/QDefa.asp?URL=start/ QStart. htm.
در اين پايگاه، ترجمه فارسى آية الله مكارم شيرازى، ترجمه فارسى استاد فولادوند و ترجمه انگليسى irving وجود دارد.
همچنين، تعداد قابل توجهى كتاب و 420 مقاله و معرفى 1000 عنوان پاياننامه قرآنى از مطالب ديگر اين پايگاه ميباشد. در بخش ديگرى از اين پايگاه به معرفى تفسيرهاى قرآن پرداخته شده است و گزينهاى به نام «دائرةالمعارف قرآن» مشاهده مىشود كه شامل توضيحاتى درباره اصطلاحات رايج در ترجمهها و تفاسير مىشود.
در بخش مؤسسات قرآنى، مراكزى كه به نوعى در زمنيه قرآن از نظر علمى خدماتى فعاليت دارند، معرفى شده و نگارخانه قرآنى اين پايگاه شامل 40 مورد تلاوت مجلسى، تصاويرى از قرآن و قطعاتى فيلم مىباشد و در مجموع، مطالب نسبتاً زياد و ارزندهاى در اين پايگاه جمعآورى شده است.
3. منابع قرآن در اينترنت
WWW.quran.org. uk
اين پايگاه يكى از بهترين پايگاهها در زبان انگليسى است كه مطالب خود را به خوبى دستبندى كرده است. حجم مطالب بسيار چشمگير بوده و در برخى موارد به پايگاههاى ديگر پيوند خورده است. به طور كلى، مىتوان اين پايگاه را دائرة المعارف نسبتاً كاملى درباره قرآن دانست.
مطالب اين پايگاه در موضوعات زير دستهبندى شده است:
مقالاتى در خور ويژگىهاى منحصر به فرد قرآن؛
بيان كارهاى انجام شده در زمينه ترجمه قرآن؛
معرفى تفاسير قرآن و در برخى موارد متن تفاسير؛
ارائه متن كتاب و رساله در زمينههاى مختلف علوم قرآنى.
4. پايگاه قرآن كريم
WWW.holy quran..net
يكى از پايگاههاى خوب و ارزشمند در زبان عربى، پايگاه قرآن كريم است كه چند دوره تفسير قرآن از جمله تفسير الميزان و مجمع البيان براى اولين بار در اين پايگاه قرار داده شده است. در اين پايگاه، جستجو در متن تفسير الميزان به طور كامل و در تفاسير: مجمع البيان، نورالثقلين و تقريب القرآن در بعضى از سورهها امكانپذير است.
موضوعات ديگرى مانند: تدبر در قرآن، قرآن و علم، احاديث درباره قرآن، دعاهايى درباره قرآن و دانستنىهاى قرآن و ارائه دهها جلد كتاب، از ديگر امكانات و مطالب اين پايگاه به شمار مىرود.
5. پايگاه الاسلام
WWW.islam-sl.org /allah/index.html
اين پايگاه به زبان انگليسى است كه مسلمانان مقيم آمريكا آن را پشتيبانيمىكنند. بى ترديد مىتوان آن را بزرگترين پايگاه شيعى به زبان انگليسى دانست. بيشتر پايگاههاى ديگر كتابهاى موجود در پايگاه خود را به اين پايگاه پيوند داده و يا از آن استفاده كردهاند.
بخش قرآن پايگاه الاسلام نيز مثل بقيه موضوعات آن نسبتاً غنى است. سه ترجمه انگليسى براى قرآن، تعداد قابل توجهى كتاب و مقاله و نيز ترتيل قرآن به صورت گلچين از قاريان مشهور، از جمله مطالب قرآنى اين پايگاه است. در مجموع، 256 گزينه كه شامل:
كتاب، مقاله، ترجمه، تفسير و صوت و تصوير مىباشد، صفحه قرآن اين پايگاه را تشكيل مىدهد.
با اين حال، درباره اين پايگاه بايد گفت كه اولاً: از گرافيك خوشايندى برخوردار نيست، ثانياً: چينش مطالب آن براساس منطق خاصى نمىباشد؛ يعنى نه موضوعى است و نه الفبايى.
6. پايگاه مركز اطلاعرسانى غدير
WWW.ghadeer.org/qoran.html
بخش قرآن پايگاه غدير بدون شك غنىترين پايگاه شيعى از نظر متون قرآنى است. گفتنى است كه ترجمه تفسير الميزان و نيز تفسير نمونه براى اوّلين بار در اين پايگاه قرار داده شده است. علاوه بر دو دوره تفسير مذكور، كتابهايى در زمينه تفسير قرآن از آثار ارزشمند استاد شهيد مطهرى و استاد محسن قرائتى به صورت موضوعى نيز آورده شده است.
7. پايگاه بلاغ
WWW.blagh.net/persian/quran/index.htm
در فضايى كه در اين پايگاه براى قرآن اختصاص داده شده، مقالاتى در موضوعات مختلفى چون:علوم قرآن، معارف قرآن (اعتقادات، اخلاق و فقه)، تفسير و مفسران و آرايههاى ادبى قرآن ارائه شده است. اين پايگاه در بخش مقالات فارسى با موضوع قرآن، موفق بوده و حجم وسيعى از مقالات را به صورت طبقهبندى معرفى كرده است. همچنين ارائه چندين جلد كتاب و معرفى پاياننامهها و كتابشناسى قرآن، از ديگر مطالب موجود در اين پايگاه مىباشد.
8. جامعة القرآن كريم
WWW.jameatulqurn.com
اين پايگاه وابسته به مؤسسه فرهنگى قرآنى جامعة القرآن الكريم است كه از خرداد سال 1377 ه.ش به تربيت حافظان قرآن كريم در شهر مقدّس قم اقدام كرده و در همين راستا، بخشى از فعاليتهاى خود را براى اطلاع علاقهمندان، دراينترنت قرار داده است و در مجموع، شامل معرفى حافظان قرآن كريم، اخبار واطلاعات و مطالبى درباره چگونگى آموزش و حفظ قرآن كريم مىباشد. علاوه بر اين، كاربران مىتوانند سؤالهاى خود را از طريق پست الكترونيكى طرح نموده و جواب دريافت كنند.
9. مجمع جهانى اهل البيت(ع)
WWW.bait-ul-ahl.org/quran-finall /index-fhtm
در اين پايگاه، متن قرآن كريم با گرافيكى جذّاب به همراه ترجمه آن وجود دارد، كه پس از انتخاب هر آيه مىتوان به ترتيل آن گوش فرا داد و همزمان ترجمه آن را نيز مشاهده كرد.
10. پايگاه الميزان
WWW.almizan.org
اين پايگاه براى اوّلين بار ترجمه تفسير الميزان به زبان انگليسى را عرضه كرده است. اما متأسفانه با اينكه چندين سال از تأسيس آن گذشته، هنوز ترجمه تفسير الميزان كامل نشده و از جلدهاى نخستين آن تجاوز نمىكند.
11. شبكه قرآن كريم
WWW.qurannetwork.com
مهمترين ويژگى اين پايگاه آن است كه ترجمه قرآن را به 22 زبان زنده دنيا در خود جاى داده است.
ضمن اينكه در آن، گزينههاى پيوند به پايگاههاى ديگر و تفسير الميزان نيز به چشم مىخورد.
12. قرآن براى بچهها
WWW.quranchildren.com
اين پايگاه شامل نقاشىهايى است كه از سوى دانشآموزان دورههاى ابتدايى و راهنمايى و دبيرستان براى پايگاه ارسال شده و به اسم خودشان در اختيار عموم قرار گرفته است.
افزون بر اين، براى ايجاد ارتباط با كاربران، نرمافزارى معرفى شده كه دانشآموزان مىتوانند پس از عضويت از طريق آن، به صورت زنده با اساتيد مرتبط شده و قرآن را فرا گيرند. همچنين، نرمافزار ديگرى به نام «پيك قرآن» تهيه شده كه جهت ارتباط گفتارى و نوشتارى نسل جوان با تكيه بر دانش فنى داخل كشور و با هدف پرهيز از تبعات منفى مسنجرهاى (Messenger) خارجى ارائه گرديده است.
13. فجر قرآن
WWW.fajrequran.com
مؤسسه فرهنگى – انتشاراتى فجر قرآن تنها پايگاهى است كه روش سادهاى را براى قرائت و حفظ قرآن كريم دراينترنت قرار داده است. در اين روش، هر درس حدود پنج آيه با زمان اجراى شش دقيقه مىباشد؛ بدينترتيب كه كاربران همراه با نوار ترتيل قارى نوجوان قرآن، آقاى مجيد فقيه، ابتدا هر آيه را به دقت گوش نموده و در مرحله دوم همان آيه را همراه استاد زمزمه مىكنند و سپس همراه استاد با صداى بلند مىخوانند و آيات بعدى نيز به همين منوال ادامه مىيابد.
14. قرآن در پايگاه صدا و سيما
WWW.irib.ir/workservice/quran-etrat/main2.htm
ترتيل پرهيزگا، ترجمه قرآن به زبانهاى: اردو، فرانسه،آلمانى، چينى، انگليسى، بوسنيايى، ايتاليايى، اندونزيايى و اسپانيايى، و نيز امكان اتصال به راديو قرآن از مهمترين گزينههايى است كه در صفحه قرآنى اين پايگاه ارائه شده است.
15. پايگاه كتاب مقدس
WWW.theholybook.org
اصل پايگاه به زبان انگليسى است كه ترجمه قرآن به 9 زبان را در خود جاى داده است.
16. بخش قرآن رافد
WWW.rafed.net/books/olom-quran. html
اين پايگاه به مركز جهانى آل البيت وابسته است و شامل: متن قرآنكريم، ترتيل قرآن با صداى استاد پرهيزگار، تفسير فرات كوفى و چندين عنوان كتاب ديگر در زمينه قرآن مىباشد.
17. پايگاه كوثر
WWW.al-kawthar.com/maktaba/list2.htm#tebiyan
در كتابخانه اين پايگاه تفاسير: الميزان، تبيان، جوامع الجامع، نورالثقلين، تفسير قمى و چند كتاب ديگر درباره قرآن قابل دسترسى است.
18. پايگاه حديث
WWW.hadith.net/persian/quran/index.htm
اين پايگاه كه وابسته به مؤسسه دارالحديث است، در بخش قرآن خود به معرفى 25 نرمافزار در زمينه قرآن پرداخته است.
همچنين، در گزينه ديگرى با عنوان كتابشناسى تعدادى كتاب در زمينه تاريخ قرآن را معرفى كرده است.
19. مؤسسه حافظان قرآن كريم
WWW.daroltahfiz.com
طرح آموزش از راه دور حفظ قرآن كريم مهمترين برنامه ارائه شده در اين پايگاه است.
در صورت اتصال به اينترنت و عضويت در پايگاه، كاربران مىتوانند به صورت ماهانه يا هفتگى برنامه لازم را از طريق پست الكترونيكى دريافت و استفاده كنند. علاوه بر اين، امتحان شفاهى براى ساكنان تهران به صورت حضورى، و براى غير آنان به صورت الكترونيكى برگزار مىشود. ترتيل و تلاوت قرآن نيز در اين پايگاه موجود است.
از آنجا كه اطلاعرسانى صحيح و كافى خود بخش مهمى از فعاليتهاى لازم در معرض موضوعات گوناگون همچون قرآن به شمار مىرود، اكنون مناسب است به برخى پايگاههايى كه به جمعآورى آدرسهاى اسلامى از جمله قرآن اقدام كردهاند، اشاره مىكنيم:
1. جستجوگر پايگاههاى شيعى
WWW.shiasearch.com/PERSIAN/quran/matn/index.html
اين پايگاه بزرگترين جستجوگر در معرفى و دستهبندى پايگاههاى شيعى است كه در زمينه قرآن صفحات زيادى را با تقسيم بندى موضوعى نشانى دهى كرده است. در شاخه قرآن، زير گزينههايى مانند: متن قرآن، ترجمه قرآن، جستجوگر قرآن، احاديث مربوط به قرآن، دعاهاى مربوط به قرآن، علوم قرآنى ومقدمات تفسير ديده مىشود. كاربران با مراجعه به اين پايگاه مىتوانند از طريق طبقهبندى موضوعى و ساختار درختى، در كوتاهترين زمان به فهرستى از پايگاه يا صفحات فعال در زمينه موضوع مورد نظر خود دست يابند.
2. راهنماى پايگاههاى اسلامى
http://rahnam.noornet.net
اين پايگاه كه وابسته به شبكه اطلاعرسانى نور است، پايگاههاى مختلف اسلامى در 14 موضوع و در سه زبان: فارسى، عربى و انگليسى طبقهبندى نموده و هر پايگاه را به صورت مختصر معرفى كرده است. از مهمترين گزينههاى اين پايگاه، قرآن كريم است كه در مجموع، 110 آدرس قرآنى را در هر سه زبان معرفى نموده است.
نتيجهگيرى
در پايان پس از معرفى پايگاههاى قرآن، لازم است نكاتى چند را به عنوان جمعبندى و نتيجهگيرى بيان نماييم.
1. پايگاههايى كه به نوعى در زمينههاى قرآنى فعاليت دارند، جز اندكى از آنها را نمىتوان به عنوان پايگاههاى قرآنى مستقل به حساب آورد؛ چون تعداد پايگاههايى كه براى اوّلين بار به توليد و اطلاعرسانى در مورد قرآن اقدام كردهاند، انگشت شمار است و بقيه پايگاهها در حقيقت، با برنامه خود به مطالب ديگران پيوند دادهاند و يا آنچنان كه امروزه رواج دارد، بدون اينكه به منبع اصلى دادهها اشاره كنند، آنها را ذخيره كرده و با اندك تغييراتى در شكل و ظاهر صفحات به پايگاه خود افزودهاند. از اين جهت، داورى در خصوص اين كه كدام پايگاه در عرصه مطالب مقدم بوده، كار چندان ساده نيست.
2. در بعضى از موضوعات قرآنى، اطلاعرسانى خوبى صورت گرفته است، ولى برخى موضوعات ديگر با وجود اهميت بسيار زياد آنها، يا اصلاً توجهى به آنها نشده و يا چندان مورد توجه قرار نگرفتهاند؛ به عنوان مثال، بسيارى از پايگاهها كتاب و مقالههاى زيادى در صحفات خود قرار دادهاند و يا در زمنيه ترتيل قرآن هر پايگاهى حداقل يك دوره ترتيل ارائه نموده است. اما در موضوعات مهمى مثل آموزش تجويد يا روخوانى قرآن، نمىتوان پايگاهى را به زبان فارسى پيدا كرد. در زمينه تلاوت قرآن نيز قاريان مشهور عربى و مصرى، زياد به چشم مىخورند، ولى نامى از قاريان مهم كشورمان ديده نمىشود.
3. با وجود اينكه گرفتن اطلاعات آماده از پايگاههاى ديگران و ارائه مطالب مشابه و تكرارى، امرى ناپسند جلوه مىكند، اما وجود پايگاههاى مشابه حتى در صورتى كه بدون ذكر مآخذ از مطالب پايگاههاى ديگر استفاده كنند، از جهاتى مفيد است؛ زيرا اولاً: در مواردى كه پايگاه بنا به دلايل مختلفى مسدود شده و قابل دسترسى نمىباشد، چنانچه مطالب آن در ديگر سايتها موجود نباشد، با از بين رفتن يك پايگاه منابع عظيمى از اطلاعات از دست مىرود. ثانياً: تكرار مطالب در حدّ معمول، موجب جذب كاربران بيشترى از پايگاههاى متعدد به سوى يك مجموعه مطالب مفيد و كارساز مىباشد.
4. با مطالعه و بررسى پايگاههاى مربوط به قرآن در اينترنت روشن مىشود سهم زبان فارسى و پايگاههاى شيعى نسبت به زبانهاى ديگر اندك است كه شايد يكى از علل آن تازه بودن پديده اينترنت در كشور ماست. در عينحال، بايد بيشتر از اينها وظيفه خود را در قبال قرآن ادا كنيم.
5. عدم وجود سيستم اطلاعرسانى صحيح و به موقع، موجب انجام كارهاى تكرارى در بيشتر زمينهها از جمله موضوع قرآن است كه موجب صرف هزينههاى سنگين و اوقات ارزشمند است. حل اين مشكل در مرحله اوّل به دست متصديان پروژههاست كه بايد خبر پروژههاى جارى خود را به موقع در اختيار وسايل ارتباطى و اطلاعرسانى قرار دهند.
مجمع جهانى اهلبيت(ع) در اينترنت
پيش از اين، اگر در شبكه اينترنت درباره موضوعات مذهبى و مرتبط با فرهنگ اسلامى جستجو مىكرديد، نتايج جستجو معمولاً سايتهاى غيرايرانى بودند و پايگاههاى شيعى به زبان فارسى به ندرت در بين آنها ديده مىشد.
خوشبختانه در يكى دو سال اخير وضع كاملاً فرق كرده است. هماكنون بيش از 140 سايت اسلامى شيعى به زبان فارسى، روى شبكه اينترنت عرضه شده است و جالبتر اين كه موتورهاى جستجوى مختص به پايگاههاى اسلامى مثل islamhoo (جستجوگر پايگاههاى اسلامى) هستند كه مىتوانيم به جاى: google فارسى و… از آنها كمك بگيريم.
موضوع ستون «يك سايت»، اين بار يكى از پايگاههاى قوى اسلامى با نشانى – www.ahl-ul-bait.org است. اين پايگاه متعلق به مجمع جهانى اهلبيت(ع) است كه مطالب كليدى آن بيشتر در خصوص آشنايى با شيعه و ائمه اطهار مىباشد. اين پايگاه به طور مفصل به بررسى تاريخچه فرقههاى مختلف اسلامى و اعتقادات هر يك از آنها پرداخته است و در بخش پاسخ شيعه، موارد اختلافنظر شيعه با ساير فرقهها و دلايل حقّانيت شيعه بحث و بررسى شده است baitorg-ul-ahl، لينكهاى متعدد ديگرى مربوط به شيعه و ائمه اطهار و… دارد كه در صفحه اصلى آنها را خواهيد يافت؛ از جمله آنها لينكهاى نخبگان شيعه و كتابشناسى را مىتوان نام برد.
به جز مطالب مربوط به آشنايى با شيعه لينكهاى قرآن كريم، نهجالبلاغه، ادعيه و احكام دينى در اين پايگاه ديده مىشود كه با دريافت فونت مناسب مىتوانيد از آنها بهره ببريد.
يكى از فعاليتهاى خوب اين پايگاه معرفى نرم افزارهاى شيعى، سايتها و مراكز شيعى است كه زمينه آشنايى بيشتر با علوم اسلامى و فرهنگ شيعه را فراهم كرده است.
كتابخانه يكى از لينكهاى جديد اين پايگاه است كه تعداد زيادى كتاب و مقاله در آنجا قابل دريافت است. بد نيست بدانيد علاوه بر زبان فارسى، اين سايت به زبانهاى عربى، تركى، انگليسى و اسپانيايى هم در دسترس است.
