امام علی (ع) در زمینه های گوناگون، الگوی انسان ها و جامع بشری است. هر چه جوامع بشری بیشتر به پیش می روند، نیاز و رجوع به سیره امام علی (ع) و الگو گرفتن از ایشان برای زمینه های نو و جدیدتر، ضرورت جدی تری به خود می گیرد.
ما امروز نیازمند مراجعه به سیره حضرت امام علی (ع) در زمینه های گوناگونی هستیم که در گذشته نبوده است.
امروز پاسخ های شفاف، واضح، اقناع کننده، حیرت زدا، ابهام زدا و درمان کننده مشکلات اجتماعی و در عین حال مطابق با فطرت سلیم انسانی در سیره و میراث به جای مانده از حضرت علی(ع) موج می زند.باید کوشید این پاسخ ها را از این معدن بزرگ استخراج نمود.
اگر این استخراج انجام نشود نمی توان از معدن تراث حضرت علی (ع)استفاده کرد، در حقیقت این معدن گرانبها وجود دارد ولی تنها در صورتی قابل استفاده است که عالمان در استخراج درون نهفته های آن کوشش کنند.
تراث برجای مانده از امام علی تنها برای جامعه اسلامی نیست بلکه برای بشریت است. جوامع بشری می توانند از پیام ها و الگوهای این شخصیت استثنایی برای ایجاد صورتبندی های سالم و اسلامی تر در جامعه خود بهره ببرند.
مشکل آن است که ما نه تنها در جهت ارائه الگوهای لازم و برخواسته از سیره حضرت، عمل نکردیم بلکه حتی برای نسل های مسلمان نیز از معدن سرشار از نکته ها و الگوهای رفتاری امام علی بهره نبردیم و تلاشی نکرده ایم.
تطبیق زندگی اجتماعی حضرت علی بر شرایط معاصر
شعار خوب است ولی نباید به ان اکتفا کرد؛ هنر آن است که افزون بر شعارهای ناظر به شخصیت استثنایی آن حضرت، بکوشیم راه تطبیق فرازهای زندگی اجتماعی آن حضرت بر شرایط معاصر را فراروی نسل های جدید بگشاییم.
وقتی می گوییم حضرت علی (ع) زاهد اول و عادل کامل در جامعه خود بوده است، نباید در حد شعار که واقعیت دارد، باقی بمانیم، بلکه لازم است این شعارها را در صحنه زندگانی بشر امروز به صورت ملموس احیا نموده و عینیت ببخشیم.
وقتی می گوییم شخصیت حضرت علی(ع) جامع الاطراف بوده و عدالت ایشان تام و تمام بود بیش از هر فردی کس دیگری به همه اقتضائات لازم و ضرورت های سلامت بخش های به یک جامعه با همه شئون و اطراف آن عمل می کرده است، ضرورت دارد این حقیقت اساسی را در میان نسل های امروز، به صورت یک جریان رفتاری پیاده و محقق کنیم.
اینکه فقط بگوییم الگوی امام علی (ع) مناسب و کارآمد است ولی چگونگی بروز و ظهور این الگو را در جامعه و نسل امروز تئوریزه نکنیم، نتوانسته ایم بهره گیری نسل ها را از آن حضرت، محقق کنیم.
رسالت حوزه های علمیه
حوزه های علمیه بحث الگوها را جدی بگیرند و قواعد و مکانیزم استخراج الگوهای زندگی از سیره امام علی(ع) را، کشف و مورد استفاده قرار بدهند. در این صورت است که می توانیم ابعاد امامت حضرت علی(ع) را در جامعه برای نسل امروز ملموس و قابل درک کنیم.
امام یعنی مقتدای بشریت، این شعار، شعاری اصیل است ولی لازم است شعور، لمس و حس نسبت به آن را در جامعه احیا و زنده کنیم.
هر اندازه که پروژه حضور بخشی به امام علی (ع) به مثابه الگوی زندگی در جامعه به تاخیر بیفتد، فرصت الگوخواهی در میان بشر امروز دچار بحران خواهد شد.
امام علی (ع) بهترین الگوهای دینی را مطرح کرده و دین مطابق با فطرت را ترسیم و تعیین نموده است.
الگوی دینی یک الگوی شیرین، دلنشین، انسانی و خدایی است، مایه تاسف است که ما در کنار تراث عظیم علوی نشسته ایم، ولی از آن بهره چندانی نمی گیریم.
عرض ارادت نسبت به حضرت علی(ع) بسیار خوب و اساس ایمان است ولی این عرض ارادت ها، باید دروازه ای برای وورد به عالم اقتدا به حضرت باشد تا نسل امروز امام را در صحنه های عملی لمس کند و نیازهای خود را از این رهگذر تامین نماید.
تفرقه یک بلای خانمان سوز، دین سوز، ایمان سوز و امت سوز است
وحدت اسلامی یکی از نیازهای جامعه امروز ما است که باید آن را مدام با مراجعه به سیره امام علی(ع)، تعمیق نمود.
متاسفانه پاره ای از زمینه های تفرقه در فضای امت اسلامی فراهم آمده است و باید ببینیم اگر حضرت علی(ع) در جامعه و شرایط معاصر امروزه، حضور می داشتند با این بلای خانمان سوز، دین سوز، فرصت سوز، ایمان سوز و امت سوز چه برخوردی می کردند.
تفرقه همه میراث های فطری و گذشته اسلام را بر باد می دهد، قطعا اگر حضرت بودند بر اساس دیدگاهی که در نهج البلاغه منعکس و در سیره ایشان متجلی شده است، بیش و پیش از هر چیز، به فکر حل این بزرگترین درد جامعه اسلامی یعنی تفرقه می افتادند.
امام علی تفرقه را منشا شرور مختلف می دانستند و آن را خاستگاه ناروایی ها، نارسایی ها، عقب ماندگی ها و واگرایی ها می دیدند.
در جملات حضرت یک کلید بسیار فعال وجود دارد و آن واژه جماعت است، حضرت با وجود آنکه مصدر، کانون و امام شیعه بود، حضورشان در جامعه آن روز، حضوری قوی، هوشمندانه ، کارآمد و مفید برای امت اسلامی بود.
کلید واژه جماعت مسلمین
کلید واژه جماعت مسلمین باید همیشه مورد نظر همه مسلمانان جهان باشد و حوزه علمیه قم باید پیرامون جماعت مسلمین و چگونگی محور قرار دادن آن در شرایط معاصر نظریه پردازی کند، تا بتوانیم در جامعه امروز آن را به گفتمانی بزرگ و فراگیر تبدیل کنیم و بر اساس آن فکر و تعامل با جهان اسلام را تنظیم و ترسیم نماییم.
بر اساس این گفتمان باید ادبیات، ایده و تئوری های لازم اجتماعی که به انسجام جامعه اسلامی بینجامد، خلق شود.
چون چنین کاری چون انجام نشده است برخی از ما یا نسبت به جماعت مسلمین بی تفاوت شده ایم و یا حتی بدتر از آن، برخی خواسته یا ناخواسته، عامل ضربه زدن به جماعت مسلمین شده اند.
نگاه امام علی به جماعت مسلمین
نگاه امام به جماعت مسلمین از قوی ترین، اساسی ترین و اولی ترین اصولی بوده که حضرت برای جامعه اسلامی (که آن روزگاران شامل شیعه و سنی می شد) قائل بودند.
حضرت علی (ع) بیشترین رعایت و پایبندی را نسبت به این اصل در زندگی خود داشته است؛ متاسفانه برخی از این تراث بزرگ و شفاف غافل هستند و در جهت حل مشکل تفرقه در جهان اسلام از آن بهره نمی گیرند.
در شرایط کنونی توطئه های زیادی علیه وحدت اسلامی در منطقه و جهان وجود دارد. گروه هایی همچون داعش به صورت مصنوعی ایجاد می شود و که بدترین ضربه را به امت اسلامی وارد می کند.
گروه های نوظهور تروریستی مانند داعش حاصل بذرهای فاسدی است که بدخواهان امت اسلامی در زمین مناسبات مضطرب، مختل و فاقد شعور لازم نسبت به “اندیشه صیانت از جماعت مسلمین” افشانده و به آن رشد بخشیده اند.
رفتارهای نادرست برخی از افراد و گروه ها در فضای امت اسلامی، سرزمین مناسبات اسلامی را برای به بار نشستن بذرهای تفرقه مستعد کرده است.
فقدان تئوری چگونه زیستن اتباع مذاهب در یک جامعه بزرگ اسلامی خلاءای را ایجاد کرده است که در نتیجه این خلاء مناسبات امت به صورتی ناتعریف شده و احیانا برخوردار از حالت بدبینانه درآمده است.
