پایه ریزی نظام آموزشی ما بر اساس علم روش شناسی، یک نظام چابک، کارآمد و مفید تر خواهد شد و در صورتی که این دانش(روش شناسی) در حوزه های علمیه شکل بگیرد قدرت ابداع و ابتکار ما نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
وقتی ما در اثر ممارست با روش های مختلف علمی، دارای یک روش خاص و ویژه باشیم، این روش به ما استقامتی را در اندیشیدن خواهد داد تا در علم، به سمت ابداع و ابتکار به پیش بتازیم.
روش شناسی باعث توسعه علم خواهد شد، البته توسعه به معنای فربه شدن فیزیکی فارغ از محتوا نیست.
آنچه که می تواند تولید علم و دانش را به سمت پاسخگویی به مسائل زمانه بکشاند روش علم است، علم بر اساس سالم ترین روش، توانمندی می یابد و به سمت فضاهای جدید کشانده می شود.
روش فقیهان و اصولیان در حوزه های بسیار نیرومند، متنوع و تکنیکی است. متاسفانه روش شناسی (کشف روش های فقیهان و عالمان و تنقیح آن ها) در حوزه های علمیه ضعیف است.
در علوم اصول، مرحوم آقا ضیاء، نائینی، محقق اصفهانی و شهید صدر و.. و در فقه مرحوم یزدی، حضرت امام راحل و … را داریم ولی علم روش شناسی معطوف به کشف و تنقیح و بازآفرینی این روش ها را نداریم.
حوزه های علمیه باید علم روش شناسی را در خود ایجاد کنند؛ چه آن که ما داری یک تراث عظیم و پشتوانه های قوی هستیم و برخی شخصیت های ما در علم اصول، تفسیر و فقه حرف های اساسی، محکم و نگاه روشی عمیق داشته اند، ولی نسل جدید باید روش آنها را کشف کند و بازتولید کند.
یکی از بهترین و پرتحرک ترین بخش فلسفه علم، روش شناسی است و اگر علم روش شناسی در حوزه های علمیه ایجاد شود پاسخگویی کیفی به نیازها و مسائل روز نیز تضمین خواهد شد.
ما نباید به روش شناسی، نگاه حاشیه ای داشته باشیم. روش شناسی اجتهاد تنها روش شناسی فقهی نیست، بلکه علم اصول نیز نیاز جدی به روش شناسی دارد؛ چه آن که این علم در معرض لغزش و به خطا فروغلطیدن است و تنها با روش می توان از این لغزش ها کاست.
گاه برخی عالمان اصولی حرف هایی می زنند که از خاستگاه این علم برنمی خیزد و متاسفانه در نتیجه آن، فضای علم از مباحثی کم ارتباط و یا حتی مبهم پر شده است.
در زمینه علم رجال نیز نوعی حرمان و محرومیت از ابتکار آن را فراگرفته است، در حالی که سرنوشت مسائل فقه در گرو پذیرش حدیث به عنوان مستند حکم است.
همه علوم به ویژه اجتهاد باید روش شناسی داشته باشند.
امروز صیانت از فقه در گرو روش شناسی است و فقه ما حرکت آن با روش شناسی سنگین و آهنگین خواهد شد.
انتشار اولین مجله روش شناسی، گام مهمی در حوزه علمیه قم است. امید است این نهال در حوزه های علمیه به درختی تنومند تبدیل شود.
روش شناسی، روش فقه را که روشی قویم و بالیده در دل تاریخ است، احیا می کند.
ما از طریق روش شناسی می توانیم هزینه های آموزش را به حداقل برسانیم و اگر کسی با نگاه روشی، فقه را بیاموزد زودتر مجتهد خواهد شد.
آیا عالمان ما در گذشته روش شناسی داشته اند یا نه؟ در زمانی که اخباریان و اصولیان با هم درگیر بودند از طرف آنها بحث های روشی مطرح بود و امروز باید این مؤلفه های روشی را در قالب منظومه و مجموعه هایی علمی شناسایی نماییم.
