به مناسبت گذشت یک اربعین از رحلت آیتالله هاشمی رفسنجانی خبرنگار 19دی با دكتر آیت پیمان مدیر مسئول و دبیر شورای دین پژوهان کشور، رئیس مجمع جهانى شیعه شناسى، استاد دانشگاه و محقق وپژوهشگر علوم اسلامى، مدیر کل سابق اداره کل فرهنگ و ارشاد قم، قائم مقام سابق امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و از مديران نمونه ملى گفتوگو کرده است که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
درباره شخصیت آیتالله رفسنجانی، صبر و خدماتی که برای انقلاب انجام دادند، نظرتان را بفرمایید؟
آیتالله هاشمی رفسنجانی را در حقیقت باید ممتازترین یار و یاور امام و رهبری و استوانه استوار نظام اسلامی دانست که در تمام فراز و نشیبها و مبارزات در دوران بسيار سخت مبارزه تاپیروزی، سالهاى دشوار دفاع مقدس تا دوران پرتلاش سازندگی و دو دهه پر تلاطم و پرتنش اخیر نقش بارز و بی بدیلی در ایجاد تعادل و ثبات در کشور و نقش محوری برای پیشبرد اهداف نظام مقدس اسلامی داشتند.
آنچه که میتوان درباره شخصیت آیتالله هاشمی بیان کرد این است که بیش از نیم قرن خدمات صادقانه و مخلصانه در تمامی عرصهها و صحنهها برای تحقق اهداف انقلاب اسلامی داشت و در همه ناملایمات روزگار به عنوان یک الگوی ربانی، عالم مجاهد و یک مجتهد، عنان نفس خود را مهار کرد و در حساسترین و پرالتهابترین شرایط مبنا و تکیه گاه خود را عقل و رویکرد عقلانی قرار داد.
برخی از رسانههای دنیا وی را مغز متفکر حکومت اسلامی ایران پس از انقلاب توصیف کردند که این توصیف درخور و شایسته است زیرا وی شخصیت بی نظیری در طول دوران مبارزات و در مديريت كشور بود.
از سال ۱۳۴۰ که با الهام از امام خمینی(ره) مبارزات با حکومت ستم شاهی را آغاز کرد زندانها و شکنجههای طاقت فرسای ساواک را تحمل کرد و از مؤثرترین عناصر پیروزی انقلاب اسلامی بود و همگان ميدانند بخش عمدهای از هزينههاى مبارزين و انقلابيون را به عهده گرفت و از بذل مال وجان در راه امام و انقلاب دريغ نكرد و پس از پیروزی نیز نقش بارزی داشت که همه به آن معترف هستند.
حضور وی در شورای انقلاب و مدیریت کشور در بحرانهای آغازین پس از پیروزی انقلاب در مقطع حساس شکل گیری نظام یعنی سالهای ۵۷ تا ۵۹ و تأسیس و راهاندازی نهادهای مهم انقلاب اسلامی همچون سپاه پاسداران و جهاد سازندگی در آن برهه در واقع از نقش سازنده ایشان در شکل گیری نخستین مجلس نوپای شورای اسلامی در دو دوره متوالی، ریاست قوه مجریه و دو دوره دولت پر افتخار و درخشان سازندگی و فرماندهی هشت سال دفاع مقدس به عنوان جانشین فرمانده کل قوا توأم با ریاست دولت و ریاست مجلس خبرگان رهبری و ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام بود كه با اين همه خدمات ماندگار بحق بايستى او را امير كبير ايران اسلامى دانست وبالاتر از آن هم گزافه نيست، در حالى كه امير كبير سه سال توانست خدمت كند و از او تجليل ميكنيم و شايسته تجليل است اما مرحومهاشمى چهار دهه خدماتى با همان خصوصيت و ابعاد را انجام داد.
به عنوان نمونه اگر دارالفنون افتخار ميرزا تقى خان است، باقیات الصالحات بزرگ هاشمی نیز تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی و دهها مسئولیت مهم دیگر بود كه اين خدمات ماندگار و كتمان ناشدنى است.
از ویژگیهای بارز ایشان بفرمایید؟
ویژگی بارز این شخصیت تاریخی که بخش مهم دیگری از حیات پربار او را در این چهار دهه متمایز از دیگران میکند این است که در مقابل کینه توزیها، حسادتها و بی مهریهایی که از ناحیه خناسان خاطر او را آزرده میکرد و جریانهای خاصی که در صدد اجرای پروژه جدایی این شخصیت تأثیرگذار از رهبری بودند با تدبیر، حلم، صبوری و درایت سیاسی خاص خود این گونه توطئهها را خنثی میکرد (همان گونه که در پیام تسلیت مقام معظم رهبری هم به این موضوع اشاره شده است).
این حکایت از هوشمندی و ذکاوت سیاسی این شخصیت بزرگ دارد که در تاریخ ما این نقشهای فوق العاده ایشان ثبت است و میتواند الگویی باشد برای کسانی که میخواهند عملکرد مثبت در عرصه دین، سیاست و مدیریت جامعه داشته باشند.
ایشان در برهههای حساس از تثبيت نظام جمهوری اسلامی تا لحظات آخر عمر نقش بی بدیل خود را در هدایت جریانهای سیاسی کشور به سمت آرامش و عقلانیت ایفا و با یک عاقبت بخیری و محبوبیت همگانی دار فانی را وداع کردند.
برخی ایشان را در مقابل رهبری قرار میدادند، نظر شما چیست؟
این اقدام ناشی از دو عامل است یکی دسيسه دشمنان به علت اثر گذاری و نقش سازنده ایشان در پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی و دوم ناشی از حقد و حسد قدرت طلبان و مدعیان دروغین انقلابیگری موجب میشد که بدخواهان نسبت به وی حسدورزی کنند نقش سازنده، تأثیرگذار و حضوراستراتژیک ایشان در همه فراز و نشیبهای انقلاب اسلامی باعث میشد که بدخواهان نظام برای تضعیف یا ترور شخصیت وی زمینه چینی کنند.
گاهی عوامل یا آدمهای ناآگاه و مدعیان انقلابیگری هم در دام دشمنان انقلاب اسلامی میافتادند و نسبت به تضعیف این چهره تاریخی از هر بهانهای سوء استفاد میکردند.
دشمنان بخصوص برای دو قطبی کردن جامعه و منشق کردن وحدت و هماهنگی در نظام دودستگی را بوجود آورند که این اقدامات بخصوص در یک دهه اخیر خیلی اوج گرفت اما به لطف خدا و با درایت رهبری و ذکاوت هاشمی این توطئهها ناکام ماند و این دوقطبی گری و انشقاق بوجود نیامد و این دو یار بی همتا و بی بدیل امام خمینی(ره) در تمام دوران و کوران و ناملایماتهای سیاسی که در کشور بوجود آمد فرصتی به فرصت طلبان ندادند تا وحدت و یگانگی حاکم بر کشور را برهم بزنند و در همه مراحل دشمنان را ناامید کردند.
ایشان به عنوان یکی از وفادارترین چهرههای سیاسی و از مؤثرترین حامیان ولایت فقیه و یکی از علاقهمندان با اخلاص به مقام معظم رهبری، وفاداری خود را در زبان و کلام، عمل و موضع گیری به اثبات رساندند که دلسوز واقعی نظام مردم و انقلاب و نظام بودند و هیچ گاه منافع شخصی و جناحی را بر منافع نظام ترجیح ندادند.
یکی از بارزترین ویژگیهای آیتالله هاشمی این است که در مقابل لطمهها و صدماتی که به شخصیت وی وارد شد صبوری پیشه کرد و مظلومانه تهمتها و هجمهها را تحمل کرد و هیچ گاه اجازه رویارویی و تقابل با ولایت فقیه و رهبری را به دشمنان و بدخواهان نداد و آنان را ناکام کرد.
یکی از دلایل لجاجت، عناد و دشمنی برخی عناصر تفرقهانداز و تفرقه افکن با آیتالله هاشمی این بود که هاشمی را مانع تفرقه و پراکندگی و تشتت و مانع برهم خوردن وحدت میدیدند او را به عنوان لنگر ثبات و وزنه تعادل میدیدند و سعی داشتند با تخریب شخصیت او وزنه تعادل را به هم بزنند که بحمدالله موفق نشدند.
در دید عوام ایشان به خاطر فرزندانشان مورد هجمه قرار گرفتند، نظر شما دراینباره چیست؟
یکی از مسائلی که باید با اعتدال و واقع بینی به آن نگاه شود این مسئله است.
از آغاز اوج گیری این مطالب در سطح رسانههای رسمی و غیررسمی، برخی رسانهها بحث ثروتاندوزی و یا سوء استفاده از رانتها و امتیازات دولتی و حکومتی را نسبت به خاندان و فرزندان هاشمی مطرح میکردند در صورتی که واقعیت چیز دیگری بود.
خاندان هاشمی متمول و ثروتمند بودند که به گواهی رهبری در خطبههای نمازجمعه سال ۸۸ بار مالی انقلاب اسلامی را هم به دوش کشیدند و بخشی از ثروت و داراییهای خانوادگی شان را در راه انقلاب به مصرف رساندند. همه کسانی که در کنار امام و درحلقههای وفاداری امام راحل(ره) بودند میدانند که یکی از عوامل موفقیت انقلاب اسلامی هزینههایی بود که امثال آقای هاشمی رفسنجانی برای انقلاب کردند.
اینها از کیسه نظام برای خوداندوختهای جمع نکردند بلکه برای نظام هزینه کردند اما همین داشتن ثروت بهانهای شد تا برخی به جوسازیها، تهمتها و شایعات به صورت سرسام آور دامن بزنند تا به این شخصیت بزرگ آسیب برسانند.
آنچه مسلم است در رابطه با رفتار سیاسی یا اقتصادی برخی از فرزندان ایشان مشکلاتی وجود داشت که به طور قانونی بررسی شد و برخوردهای قانونی صورت گرفت که این هم از امتیازات بزرگ وی بود که باید در تاریخ ثبت شود که هیچ گاه در برابر تخلفات بستگانش بخصوص فرزندانش در مقابل قانون موضع گیری نکرد که جزء ویژگیهای ممتاز این شخصیت بزرگ است و در تمام مراحل خواستار رسیدگی مراجع قانونی شد و کوچکترین اعتراضی به مراجع قانونی نداشت.
در گفتار، لفظ، مکتوبات، نوشته و رسانهها هیچ جا نمیبینیم که برای دفاع از فرزندان خود در برابر قانون بایستد بلکه جز برخی واکنشهای عاطفی که بسیار معقول و منطقی است که هر انسانی نسبت به فرزندانش دارد هیچ واکنش نامعقول از هاشمی مشاهده نشد. گرچه اعتقاد دارم که با بعضى از فرزندانش بیش از حد لازم و سخت گيرانه برخورد شد و از آن طرف بخصوص در مورد عاملان برخوردهای غیرقانونی و فحاشان وتوهين كنندگان خيلى مسامحه انجام شد اما او در مقابل همه برخوردها جز صبوری، حلم، تحمل و حوصله رفتار دیگری نداشت که این امتیاز بزرگى براى يك شخصيت دينى است و نباید کتمان شود
