درسهایی از نهج البلاغه (قسمت هفدهم)

«… شما، از پيشواىِ خود – در امر حق – نافرمانى مى کنيد، در حالى که یاران معاویه – در امر باطل – مطيعِ فرمان پيشواىِ خویش اند»
(نهج‌البلاغه، ادامه‌ی خطبه ۲۵)

شرح:
امیرالمؤمنین (علیه السلام) در ادامه‌ی بیان عوامل و علت‌های پيروزى و شکستِ ملت‌ها، یکی از علت‌های شکست هر ملّتی – دیندار یا بی‌دین – را «عدم پیروی از رهبر جامعه» و یکی از علت‌های پیروزی هر ملّتی – دیندار یا بی‌دین – را «پیروی از رهبر جامعه» بیان می‌فرمایند.
جوامع بشری اگر بر گِرد «رهبریِ» آن جوامع حرکت کنند، گامی بسیار بلند و اساسی در مسیر تحققِ اهدافشان برداشته‌اند.
نکته‌ی بسیار زیبا و دقیقی که امیرالمؤمنین به صورت تلویحی به آن اشاره می‌کند، این است که جامعه و مردمِ «ولایت پذیر»ی، که امامِ آن‌ها، «امام نار» است، بر مردم «ولایت ناپذیر»ی که امام آن‌ها «امام نور» است، غلبه پیدا می‌کنند و به اهداف باطل خود دست می‌یابند.
بنابراین «مردم حرف گوش کن»ی که امام آن‌ها «معاویه» است، بر «مردم حرف گوش نکن»ی که امام آنها «امیرالمؤمنین» (علیه السلام) است، پیروز می‌شوند، و در نتیجه «جامعه‌ی اُمَوی» بر «جامعه‌ی علوی» تسلّط پیدا می‌کند و آن‌ها را به ذلّت و خواری می‌کشاند.