خطاب به اهالی بصره (همانهایی که همراه طلحه و زبیر، جنگ جمل را به راه انداختند): «عقلهایتان سبک و افکارتان سفيهانه است! به همین دلیل، هدفِ خوبى براى تيراندازان، لقمهی چربى براى مفت خواران، و شکارِ خوبى براى صيّادان و درندگان هستید» (نهجالبلاغه، خطبه۱۴)
شرح:
افراد کمفکر و ناآگاه، به سادگی در دام دینفروشان، قدرتطلبان و سیاستبازان میافتند. از این رو، بهترین راه برای بیمهکردن جامعه در برابر چنین افرادی، «ارتقای سطح فکری» و «افزایش آگاهی مردم نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی» است؛ همان موضوعی که در اسلام بسیار بر آن تأکید شده و یکی از اهداف اصلی «خطبههای نماز جمعه» نیز ارائهی مستمر این نوع آگاهی است.
اگر مردم «بصره» قدری در امور خود تأمل میکردند و از اوضاع زمانه آگاه بودند، هرگز بازیچهی دست افرادی چون «طلحه» و «زبیر» نمیشدند، تا بیعت با امامشان را بشکنند و علیه او شورش کنند، که نتیجهاش آن همه کشته و رسوایی باشد.
