اين گفت وگو با عنوان فرعى ((فيلمسازان آمريكايى, مهدويت را نشانه گرفته اند)) به چاپ رسيده است. جهان امروز جهان تصوير است و مسإله آينده نگرى (فيوچريسم) در دهه هاى گذشته براى غرب بسيار مطرح بوده است. آينده نگرى در غرب, ريشه در روش علم تجربى, نگرش هاى سياسى و انديشه هاى مذهبى دارد.
آمريكا با نشان دادن آينده تاريك و خونين بشر در فيلم هاى خود, سعى دارد خود را منجى آينده بشريت معرفى كند. مسإله مهدويت براى غرب پس از انقلاب اسلامى ايران مطرح شد.
هاليوود مركز فيلمسازى آمريكاست كه در هر سال 700 فيلم توليد مى كند و سالانه حدود 15ميليارد دلار سود خالص دارد و نزديك به 78% سينماها و تلويزيون هاى جهان از آن تغذيبه مى شوند. در غرب فليم خنثى وجود ندارد. الان مهمترين كارى كه غرب مى كند اين است كه مبانى نظرى خودش را كه محصول ايده ها و اهدافش است به زبان تصوير ترجمه مى كند.
در دهه 90 دو نظريه جدى پيرامون ((مدينه فاضله)) يا آرمان شهر مطرح شد: يكى ((نظم نوين جهانى)) كه از سوى جورج بوش مطرح شد و ديگر ((پايان تاريخ)) فوكوياما. اين دو مسإله به نحوى از نيت سياسى غرب در جهانى شدن Globalization)) و ايجاد يك فرهنگ جهانى و تحميل آن بر جهان پرده بر مى دارد. مجموعه فيلم هايى كه در اين دو دهه, به ويژه پس از طرح نظم نوين ساخته شده, اهداف غرب را به خوبى نشان مى دهد. براى مثال, آمريكايى ها فيلمى به نام ((روز استقلال)) ساخته اند كه جلوه هاى ويژه بسيارى دارد و به شدت بر روى آن تبليغ شد. در اين فيلم, يك گروه فضايى به كره زمين حمله مى كنند و آمريكايى ها دفاع مى كنند و در نهايت, در روز استقلال آمريكا اينها دشمنان را دفع مى كنند. پيام اين گونه فيلم ها اين است كه آمريكا و نظام حاكم بر غرب تنها سيستمى است كه جهان را از خطراتى كه در آينده رخ مى دهد, حفظ مى كند. در فيلم پيشگويى هاى نوستر آداموس نيز آمريكاست كه در مقابل مسلمانان مى ايستد; يا مثلا بازى كامپيوترى خيلى مشهور ((يا مهدى)) كه اسم اصلى اش ((جهنم خليج فارس)) است, خليج فارس را مركز حركت هاى تروريستى جهان جلوه مى دهد. از بعد روان شناسى, اين بازى, افراد را نسبت به امام زمان و لفظ ((يا مهدى)) شرطى مى كند; ولى وقتى باطن قضيه را نگاه مى كنيد, مى بينيد پيام ديگرى هم دارد كه حضور نظامى آمريكا را در خليج فارس را توجيه مى كند. هاليوود در سال 2000 فيلم ((ماتريكس)) را ساخت كه فروش و استقبال غيرمنتظره اى داشت. در اين فيلم, هويت انسان آينده كه به ماشين تبديل شده است, زير سوال مى رود, اما نجاتى كه براى فرار از اين بحران ذكر مى شود, شهرى است به نام صهيونZion) ). در دهه 50 نيز ميليون ها دلار براى ساختن فيلم هايى مثل ((بن هور)) و ((ده فرمان)) هزينه شد تا اسرائيل را كه در آن دوره شديدا دچار بحران مشروعيت بود, نجات دهد.
بحث هاى آخرالزمان (فيوچريسم) كه توسط كسانى چون تافلر, فوكوياما, هانتينگتون, برژينسگى و… مطرح مى شود, در سينماى غرب نيز بازتاب دارد. واقعيت اين است كه بحث آينده نگرى در غرب خيلى جدىتر از فضاى ماست. آينده نگرى در غرب, ريشه در روش تجربى علم دارد كه به پيش بينى پديده ها مى پردازد. در تمدن هاى علم گرا, روان شناسى و جامعه شناسى و سياست نيز آينده نگر مى شوند و دنبال سيستم هايى مى گردند كه به آينده نفوذ كند. فيلم آمريكايى ((روح)) يا ((شبحGoast) (() كه چند اسكار گرفت, به نوعى همين مضمون را دنبال مى كند.
يكى ديگر از اسباب آينده نگرى در بين انديشمندان غربى, مسإله مذهب است. شما به كاركرد افرادى مثل جرى فالول و موسسه ((كلوپ اخلاقى)) نگاه كنيد. در اكثر تمدن ها اعتقاد بر اين بوده است كه در پايان هر هزاره يك سرى تحولاتى رخ مى دهد. در سال 2000, حدود 61 فرقه منتظر ظهور عيسى مسيح بودند و يهودىها آمده بودند در دروازه شرقى بيت المقدس دوربين گذاشته بودند كه حضرت مسيح اگر نزول اجلال كرد, فيلمش را بگيرند.
مجموع اين قضايا يك پيوندى بين نظريه پردازان, سياست بازان و تصويربرداران غرب ايجاد مى كند. مثلا آقاى گاسپار وان برگر, وزير دفاع سابق آمريكا, كتاب جنگ بعدى War Next)) را مى نويسد و بخشى از آن را به سال 1999 و 2000 و بخشى از آن را به ظهور محمد منتظر[ ؟]! در ايران اختصاص مى دهد و چيزهايى را كه نوستر آداموس گفته بود مجددا زنده مى كند.
تنها تمدنى كه منجى و موعودش يك موجود زنده عينى است, شيعه است. تمدن هاى ديگر, منجى شان را قاب كرده اند, زده اند به سينه آسمان. يعنى موعود آنان يك موجود ذهنى است. و در زندگى تجلى ندارد, برخلاف موعود منجى شيعه كه كاملا عينى است. منتهى ما نياز به مترجمانى داريم كه اين تجلى باطنى مذهب شيعه را بياورد و وارد جامعه كند.
براى غرب مسإله مذهب تشيع پس از ظهور صفويه در ايران اوج گيرى اهداف استعمارى غرب نسبت به شرق و ايران جدى شد. منتها مسإله مهدويت پس از پيروزى انقلاب اسلامى براى اينها مطرح شد. اينها وقتى با انقلاب اسلامى مواجه شدند, غافلگير شدند. رئيس سازمان سيا اين نكته را در سخنان خود گفته بود. از اين جهت در فيلم ((نوستر آداموس)) كه در سال 80و81 مطرح شد, خيلى خام با اين مسإله برخورد مى كنند. در سال هاى اوليه انقلاب, مقالات, كتاب ها و فيلم هاى مختلفى در اين باره ساخته شد; اما از دهه 90 سبك كار را عوض كردند. ديدند اگر بيايند اما زمان شيعيان را نفى كنند, به نحو ديگرى اثباتش كرده اند; چون در جهان اين حالت وجود دارد كه چيزى را كه غرب نفى كند, حتما يك ارزشى دارد. لذا در اين دهه فيلم هايى مثل ((صهيون)) و ((آمارگدون)) و… ساخته مى شود كه به جاى تخريب اين طرف, به اثبات مدعاى غربيان در زمينه آينده جهان مى پردازد.
پى نوشت:
1. سوشيانت در زرتشت, گوتمه يا بوداى پنجم در بوديسم, مسيح در يهود و مسيحيت.. ..
موعود, ش 25 و :26 بازتاب انديشه, 15.
